{"id":3360,"date":"2017-02-16T11:52:20","date_gmt":"2017-02-16T11:52:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/go-haitiuil-agus-sa-phobal-4\/"},"modified":"2022-12-21T09:06:53","modified_gmt":"2022-12-21T09:06:53","slug":"go-haitiuil-agus-sa-phobal-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/go-haitiuil-agus-sa-phobal-4\/","title":{"rendered":"Go h\u00c1iti\u00fail agus sa Phobal"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00c9AN TEAGMH\u00c1IL<\/strong><br \/>\nIs leis na pobail at\u00e1 thart ar SAC Phortach Choillidh Chonnaidh agus bhaile an Mhullaigh an leathanach seo. Cib\u00e9 gr\u00fapa oidhreachta \u00e1iti\u00fail, both\u00e1n na bhfear, eagra\u00edocht sp\u00f3irt, cumann turas\u00f3ireachta agus forbartha, gr\u00fapa carthanais n\u00f3 fi\u00fa daoine aonair sibh a bhfuil rud \u00e9igin ar d\u00edol sp\u00e9ise \u00e9 le cur faoi bhr\u00e1id an phobail agaibh, is duitse an chuid seo de l\u00e1ithre\u00e1n Choillidh Chonnaidh.<\/p>\n<p>T\u00e1 an Bainisteoir Feasachta Poibl\u00ed, Ronan Casey, ag cur sc\u00e9alta agus stair \u00f3n gceantar le ch\u00e9ile i l\u00e1thair na huaire. M\u00e1 t\u00e1 sc\u00e9alta, grianghraif, faisn\u00e9is n\u00f3 n\u00ed ar bith agat a bhaineann leis an bportach n\u00f3 leis an gceantar m\u00e1guaird, seol r\u00edomhphost, le do thoil chuig <a href=\"mailto:ronan.casey@ahg.gov.ie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ronan.casey@housing.gov.ie<\/a> n\u00f3 cuir glaoch ar Ronan ag <strong>076 1002627<\/strong>..<\/p>\n<p>M\u00e1 t\u00e1 l\u00e1ithreacht gr\u00e9as\u00e1in pobail agat, n\u00f3 nuachtlitir n\u00f3 bileog fhaisn\u00e9ise ar mhian leat a sheoladh ag lucht f\u00e9achana n\u00edos leithne, n\u00e1 b\u00edodh drogall ar bith ort glaoch a chur ar Ronan agus cuirfear an t-\u00e1bhar ar an l\u00e1ithre\u00e1n seo.<\/p>\n<p>D\u00e9anfaimid nasc freisin le daoine agus imeachta\u00ed sp\u00e9isi\u00fala sna ceantair m\u00f3rthimpeall ar an bportach ardaithe t\u00e1bhachtach seo. Teasta\u00edonn uainn ceili\u00faradh a dh\u00e9anamh ar an gceantar seo san am a caitheadh, san am i l\u00e1thair agus amach anseo.<\/p>\n<p>Is fi\u00fa lucht f\u00e9achana n\u00edos leithne an cult\u00far agus na traidisi\u00fain a bhaineann leis na portaigh sa Chabh\u00e1n, sa Mh\u00ed agus san Oirthuaisceart agus t\u00e1 an Bainisteoir Feasachta Poibl\u00ed ar b\u00eds ceili\u00faradh a dh\u00e9anamh ar an ngn\u00e9 seo de na portaigh ar aon dul le caomhn\u00fa agus athch\u00f3iri\u00fa na bportach ardaithe.<\/p>\n<p><em>Tabhair ar aird, le do thoil, nach ionann alt ar bith a fhoilsi\u00fa n\u00f3 mionsonra\u00ed a roinnt maidir le himeachta\u00ed, srl., agus a mha\u00edomh go bhfuil \u2018an Portach Beo\u2019 (LIFE14 NAT\/IE\/000032), DAHRRGA, agus LIFE an AE ag tac\u00fa leo. N\u00edl ann ach go bhfuilimid ag oscailt f\u00f3ram chun an phobail \u00e1iti\u00fail. N\u00edl g\u00e1 gurbh iad tuairim\u00ed LIFE14 NAT\/IE\/000032 n\u00f3 aon chomhlacht eile a bhaineann leo, na tuairim\u00ed a nochtar. <\/em><\/p>\n<hr>\n<h2><strong>Portach an Mhullaigh: \u00d3sais don am i l\u00e1thair agus acmhainn don todhcha\u00ed<\/strong><\/h2>\n<p><strong>Le Jim Smyth, R\u00e1th an Tamhain, Mullach \u2013 A foils\u00edodh ar dt\u00fas i nuacht\u00e1n an ANGLO CELT sa bhliain 1997. <\/strong><\/p>\n<p>Thosaigh Portach an Mhullaigh ag teacht le ch\u00e9ile thart ar 10,000 bliain tar \u00e9is na hOighearaoise deiridh De r\u00e9ir mar a d\u2019\u00e9irigh an aer\u00e1id n\u00edos teo thosaigh an leath\u00e1n oighir a bh\u00ed m\u00edle go m\u00edle go leith ag le\u00e1 agus d\u2019fh\u00e1g smionagar idir ithir, clocha beaga agus boll\u00e1in ina dhiaidh. Chruthaigh mull\u00f3ga m\u00f3ra den smionagar seo droim\u00edn\u00ed mar a thugaimid inniu orthu agus crutha\u00edodh lochanna sna loig idir na cnoic nach raibh ag draen\u00e1il r\u00f3mhaith. De r\u00e9ir mar a chuaigh an t-oighear \u00f3 thuaidh d\u2019fh\u00e1g s\u00e9 gn\u00e1thchruth droim\u00edneach ina dhiaidh \u2013 g\u00e9ar ar thaobh amh\u00e1in agus fad\u00e1lach ar an taobh eile i dtreo an oighir a bh\u00ed ag c\u00fal\u00fa. Bh\u00ed na m\u00edlte acu seo ann agus mar thoradh air sin tugadh \u2018topagrafa\u00edocht dhroimn\u00edneach\u2019 air.<\/p>\n<p>Is f\u00e9idir boll\u00e1in mh\u00f3ra ar a dtugtar carraig chorr orthu a fheice\u00e1il i gc\u00f3na\u00ed i measc na ndroim\u00edn\u00ed. Tugann marcanna n\u00f3 scr\u00edobadh ar na boll\u00e1in seo l\u00e9iri\u00fa uaireanta ar threo an oighir Is minic a bhain daoine \u00fas\u00e1id as na boll\u00e1in seo le haghaidh s\u00e9adchomhartha\u00ed beannaithe, daingni\u00fach\u00e1in n\u00f3 marc\u00f3ir\u00ed d\u2019adhlactha a th\u00f3g\u00e1il.<\/p>\n<p>Tar \u00e9is den oighear le\u00e1 crutha\u00edodh loch \u00e9adomhain, m.sh. mar at\u00e1 i bPortach an Mhullaigh\/Choillidh Chonnaidh\/Cloughbally mar at\u00e1 le feice\u00e1il againn inniu. Bh\u00ed an aer\u00e1id thais agus fionnuar oiri\u00fanach d\u2019fhorbairt f\u00e1sra, a chruthaigh eanaigh agus de r\u00e9ir mar a d\u2019\u00e9irigh s\u00e9 n\u00edos dl\u00faithe \u2013 portaigh. Chinntigh an aer\u00e1id thais sol\u00e1thar fl\u00fairseach b\u00e1ist\u00ed d\u2019fh\u00e1s lean\u00fanach an phortaigh agus rinne an teocht fionnuar teorann\u00fa ar an r\u00e1ta galaithe.<\/p>\n<p>Bheadh cailc ar n\u00f3s marla \u00e1 chruth\u00fa ar \u00edochtar an locha mar gheall ar dhroch-dhraen\u00e1il agus chuideodh s\u00e9 le huisce a choinne\u00e1il chomh maith Is iad na tr\u00ed chomh\u00e1bhar a th\u00e9ann chun leasa d\u2019fh\u00e1s an phortaigh; M\u00e9id na b\u00e1ist\u00ed; Teocht \u00edseal a laghda\u00edonn gal\u00fa; Agus ithir a chuireann cosc ar dhraen\u00e1il. Faoina coinn\u00edollacha leathbh\u00e1ite seo n\u00edor lobh na planda\u00ed marbha feadh ciumhais an locha agus thosaigh siad ag cruth\u00fa m\u00f3na agus ag feidhmi\u00fa mar ancaire a chuid\u00edonn le tuilleadh planda\u00ed f\u00e1s agus thar na c\u00e9adta bliain d\u00e9anann s\u00e9 seo carn agus laghda\u00edonn m\u00e9id an locha \u00f3 loch go heanach go portach ardaithe.<\/p>\n<p>Is Caonach M\u00f3na a thugtar ar an bplanda is fl\u00fairs\u00ed at\u00e1 ag f\u00e1s ar an dromchla. T\u00e1 an caonach thar a bheith t\u00e1bhachtach \u00f3 thaobh portach a chruth\u00fa mar go bhfeidhm\u00edonn s\u00e9 mar sp\u00fainse m\u00f3r ag tarraingt an\u00edos an uisce de r\u00e9ir mar a fh\u00e1sann s\u00e9.<\/p>\n<p>Le linn stair fhada an fh\u00e1is, d\u2019fhan an teocht seasta ar feadh an ama go l\u00e9ir beagnach Mar sin f\u00e9in, thart ar 4,500 bliain \u00f3 shin th\u00e1inig laghd\u00fa ar an titim b\u00e1ist\u00ed bliant\u00fail. Mar gheall air sin triomaigh an portach amach go pointe \u00e1irithe agus thug an deis d\u2019ionradh agus do bhun\u00fa foraois ph\u00e9ine. Mhair an fhoraois seo ar feadh thart ar 500 bliain n\u00f3 gur \u00e9irigh an aer\u00e1id n\u00edos fliche ar\u00eds. Thosaigh an portach ag f\u00e1s ar\u00eds agus fuair an dromchla n\u00edos fliche agus cailleadh na crainn agus an f\u00e1sra. Bh\u00ed an caonach ceannasach agus cailleadh na planda\u00ed seo. Nochtann lucht bainte m\u00f3na stoic na gcrann seo \u00f3 am go ham.<\/p>\n<p>Chl\u00fadaigh limist\u00e9ar phortach ardaithe an Mhullaigh thart ar 1000 acra. T\u00e1 s\u00e9 teoranta d\u2019abhantrach \u00e9adomhain den loch a bh\u00ed ann roimhe seo. N\u00ed fh\u00e1sfaidh s\u00e9 n\u00edos faide n\u00e1 an pointe seo mar go nd\u00e9anann an titim b\u00e1ist\u00ed a bh\u00edonn ar an bportach teorann\u00fa ar aon leathadh amach eile. Sa ch\u00e1s gurbh \u00e9 Iarthar na h\u00c9ireann a bheadh i gceist, \u00e1it a bhfuil n\u00edos m\u00f3 b\u00e1ist\u00ed agus aer\u00e1id theas, ansin d\u2019fh\u00e9adfadh an Caonach M\u00f3na lean\u00faint leis an fh\u00e1s thar an t\u00edrdhreach agus d\u2019fh\u00e9adfadh bratphortach a chruth\u00fa.<\/p>\n<p>T\u00e1 s\u00e9 neamhghn\u00e1ch in \u00c9irinn agus san Eoraip go bhfuil c\u00e9atad\u00e1n chomh hard sin de Phortach an Mhullaigh f\u00f3s gan milleadh. De r\u00e9ir cos\u00falachta le himeacht na mblianta agus an mh\u00f3in \u00e1 baint ar an mbealach traidisi\u00fanta, th\u00e1inig f\u00e1s leordh\u00f3thanach ar an bportach gach aon bhliain a rinne suas don mh\u00f3in a baineadh d\u2019\u00fas\u00e1id \u00e1iti\u00fail. Mar sin f\u00e9in, t\u00e1 athr\u00fa thar na bearta tagtha ar an gc\u00e1s sin le blianta beaga anuas le teacht trealamh meicni\u00fail baint mh\u00f3na agus draen\u00e1il \u00e1 dh\u00e9anamh ar an bportach.<\/p>\n<p>\u00e1 an sp\u00fainse ag \u00e9irigh n\u00edos tirime le himeacht na mblianta. Feidhm\u00edonn an portach mar sp\u00fainse ollmh\u00f3r sa cheantar \u00e1iti\u00fail. T\u00e1 an portach mar sceithbhealach m\u00f3r \u00f3 thaobh uisce a sh\u00faigh isteach nuair a bh\u00edonn tuilte ann. Nuair a bh\u00edonn triomach ann cuireann an portach uisce ar f\u00e1il don cheantar \u00e1iti\u00fail. D\u00e1 bhr\u00ed sin, feidhm\u00edonn portach at\u00e1 ag obair go maith mar chosaint idir an pobal \u00e1iti\u00fail agus triomach agus tuilte. M\u00e1 cheada\u00edtear an portach a dhraen\u00e1il go neamhshrianta, ansin d\u2019fh\u00e9adfadh titim a theacht ar leibh\u00e9al an uisce i Loch an Mhullaigh agus t\u00e1 impleachta\u00ed aige sin freisin don uile dhuine, mar gurbh \u00e9 an loch sol\u00e1thar uisce an bhaile agus t\u00e1 an sceitheadh mar fhoinse luachmhar uisce don eallach.<\/p>\n<p>Le gairid, cuireadh ord\u00fa caomhnaithe ar ph\u00edosa m\u00f3r den phortach agus caithfear a bheith aireach agus tuiscint a bheith againn ar an bhfi\u00fantas a ghabhann leis an acmhainn luachmhar seo agus an c\u00fanamh a thug s\u00e9 do mhuintir na h\u00e1ite san am a caitheadh agus a bheidh \u00e1 thabhairt aige do mhuintir na h\u00e1ite amach anseo.<\/p>\n<p>T\u00e1 s\u00e9 n\u00edos t\u00e1bhachta\u00ed n\u00e1 riamh, agus n\u00edos m\u00f3 l\u00edonra\u00ed b\u00f3ithre beartaithe, a oscl\u00f3idh suas an tuath do thionscla\u00edocht agus do thith\u00edocht, na tailte portaigh a chaomhn\u00fa ar mhaithe le tac\u00fa leis na leibh\u00e9il uisce a theasta\u00edonn chun freastal ar riachtanais amach anseo.<\/p>\n<p>Is \u00e1iteanna f\u00edorshuimi\u00fail iad na portaigh f\u00e9in. Ar an gc\u00e9ad amharc, t\u00e1 cuma dhorcha, comhr\u00e9idh, gan chro\u00ed ar na portaigh ardaithe. Ach nuair a fh\u00e9achtar n\u00edos grinne orthu, is \u00fadar iontais iad le fl\u00f3ra agus f\u00e1na nach f\u00e9idir a leith\u00e9id a fh\u00e1il. T\u00e1 an portach ar an tearmann deiridh d\u00e1r bhfiadh\u00falra d\u00fachasach agus do go leor d\u00e1r bplanda\u00ed agus luibheanna neamhchoitianta Scriosadh go leor den \u00e9ags\u00falacht iontach seo an uair dheiridh ar loisceadh an portach Hopefully through increased understanding this disaster will never happen again. \u00d3 tharla an loscadh n\u00edl go leor den fh\u00e1na ach ag tos\u00fa ag f\u00e1s ar\u00eds agus t\u00e1 \u00e9ags\u00falacht leathan planda\u00ed le feice\u00e1il ag f\u00e1s ar an mbruach ard. T\u00e1 go leor speiceas difri\u00fala de Chaonach M\u00f3na ag f\u00e1s, ag cur leis na dathanna \u00e9ags\u00fala at\u00e1 ann cheana f\u00e9in. Is limist\u00e9ar fara s\u00e1bh\u00e1ilte at\u00e1 sa phortach don fhiadh\u00falra \u00f3 thaobh p\u00f3r\u00fa agus cuireann an fraoch cosaint bhreise ar f\u00e1il.<\/p>\n<p>T\u00e1 cumhachta\u00ed iontacha \u00f3 thaobh caomhnaithe ag an bportach mar gheall ar easpa ocsaigin. Fuarthas go l\u00e9ir m\u00edreanna agus sean-iarsma\u00ed sna portaigh Baineadh \u00fas\u00e1id as na portaigh freisin le him agus feoil a st\u00f3r\u00e1il agus lena gcoinne\u00e1il \u00far agus fuar. Fuarthas tais\u00ed daonna freisin a raibh bail mhaith orthu tar \u00e9is a bheith curtha sa phortach leis na m\u00edlte bliain.<\/p>\n<p><strong><u>M\u00f3in<\/u><\/strong><\/p>\n<p>M\u00f3in a shol\u00e1thar lena h\u00fas\u00e1id ag an teaghlach an phr\u00edomh\u00fas\u00e1id a baineadh as an bportach sa Mhullach. T\u00e1 l\u00e1r an phortaigh an-fhliuch agus preabach le si\u00fal air agus cialla\u00edonn s\u00e9 seo go bhfuil bail shl\u00e1inti\u00fail ar an bportach. T\u00e1 an t-imeall triomaithe amach, c\u00e9 go bhfuil pr\u00f3if\u00edl traidisi\u00fanta dronnach ar an bportach ardaithe traidisi\u00fanta. D\u00e9anta na f\u00edrinne, is beagnach uisce ar fad at\u00e1 sa phortach, chomh hard le 95%, ach nuair a ghearrtar na f\u00f3id agus nuair a chuirtear faoin ngrian agus faoin ngaoth iad crapann siad agus \u00e9ir\u00edonn siad crua agus tirim agus d\u00e9anann siad breosla iontach don teach c\u00f3naithe.<\/p>\n<p>Nuair at\u00e1thar ag baint mh\u00f3na baintear an scraith uachtair agus faightear r\u00e9idh leis na scraitheanna sin mar nach n-oireann siad mar bhreosla, ach t\u00e1 siad thar barr mar inslitheoir teasa i dtithe ceann tu\u00ed F\u00e1gtar na f\u00f3id mh\u00f3na ar dhromchla an phortaigh ansin lena dtriom\u00fa. Is \u2018sle\u00e1n\u2019 a thugtar ar an sp\u00e1d speisialta seo. F\u00e1gtar na f\u00f3id mh\u00f3na ar dhromchla an phortaigh ansin lena dtriom\u00fa. Is \u2018sle\u00e1n\u2019 a thugtar ar an sp\u00e1d speisialta seo. Nuair a bh\u00edonn an mh\u00f3in ar an mbruach \u00edochtair s\u00e1ch triomaithe d\u00e9antar \u00ed a chruachadh ansin. Sna blianta at\u00e1 imithe mhair s\u00e1bh\u00e1il na m\u00f3na amach sa bhf\u00f3mhar. T\u00e1 tr\u00e9imhse i bhfad n\u00edos giorra i gceist sa l\u00e1 at\u00e1 inniu againn mar gheall ar an innealra nua-aimseartha.<\/p>\n<p>N\u00ed raibh aon bhagairt mh\u00f3r ann don phortach go dt\u00ed an l\u00e1 at\u00e1 inniu ann agus teacht innealra nua-aimseartha. N\u00ed linne an portach lena scriosadh. D\u2019fh\u00e9adfadh go gciall\u00f3dh teacht sl\u00e1n an phortaigh cuid r\u00edth\u00e1bhachtach den neamhsple\u00e1chas idir an duine agus an t\u00edrdhreach. M\u00e1 mhara\u00edonn t\u00fa duine amh\u00e1in beidh daoine eile ag fulaingt. Sular cuireadh t\u00fas le draen\u00e1il ar mh\u00f3rsc\u00e1la, bh\u00ed 90-95% uisce sa phortach, ach inniu t\u00e1 an m\u00e9id sin i bhfad n\u00edos l\u00fa agus t\u00e1 an portach ag f\u00e1il bh\u00e1is. Bloc\u00e1ladh cuid de na draenacha san phortach N\u00ed m\u00f3r dul i gcomhairle le feirmeoir\u00ed comharsanachta maidir leis an \u00e1bhar seo ar mhaithe le comhoibri\u00fa seachas coimhlint a spreagadh.<\/p>\n<p><strong><u>An todhcha\u00ed<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Is \u00ed \u00c9ire an t\u00edr is faide siar san Eoraip. T\u00e1 formh\u00f3r na dtailte portaigh ar mh\u00f3rth\u00edr na hEorpa d\u00edothaithe anois. Chun \u00e1r bportaigh a chaomhn\u00fa n\u00ed m\u00f3r d\u00fainn f\u00e9achaint ar an gcomhth\u00e9acs Eorpach n\u00edos leithne T\u00e1 an t-\u00e1dh orainn go bhfuil portach ardaithe suntasach againn sa Phar\u00f3iste seo at\u00e1 oiri\u00fanach do chaomhn\u00fa agus do shaothr\u00fa. T\u00e1 a gcuid portaigh go l\u00e9ir bainte ag go leor de th\u00edortha na hEorpa agus t\u00e1 iarracht \u00e1 dh\u00e9anamh acu go saorga anois coinn\u00edollacha f\u00e1is portaigh a chruth\u00fa ar\u00eds ar chostas ollmh\u00f3r. T\u00e1 aif\u00e9ala orthu anois nach raibh siad s\u00e1ch fadbhreathnaitheach \u00f3 thaobh roinnt d\u00e1 bportaigh beo a chaomhn\u00fa Mar gheall air sin, t\u00e1 fonn orthu a bheith rannph\u00e1irteach le muintir na h\u00c9ireann chun na tailte portaigh a chaomhn\u00fa Buna\u00edodh an Fhond\u00faireacht Dh\u00faitseach um Chaomhn\u00fa Phortaigh na h\u00c9ireann sa bhliain 1983 chun airgead a bhaili\u00fa chun portaigh at\u00e1 i mbaol a chosaint.<\/p>\n<p>T\u00e1 dreasachta\u00ed airgid ar f\u00e1il d\u2019fheirmeoir\u00ed chun caomhn\u00fa a dh\u00e9anamh ar bhruacha portaigh faoin gcl\u00e1r REPS Meastar go bhfuil portaigh deich n-uaire n\u00edos fearr \u00f3 thaobh an t-atmaisf\u00e9ar a ghlanadh seachas mar at\u00e1 an Fhoraois Bh\u00e1ist\u00ed.<\/p>\n<p>Mar gheall ar \u00e9ags\u00falacht na gn\u00e1th\u00f3ige ar dhromchla an phortaigh agus sa cheantar m\u00e1guaird araon, d\u2019fh\u00e9adfadh siad a bheith f\u00edor-sp\u00e9isi\u00fail \u00f3 thaobh oideachais agus turas\u00f3ireachta de, go h\u00e1irithe do thionscadail scoile. D\u2019fh\u00e9adfa\u00ed an portach ardaithe a \u00fas\u00e1id do theagasc na Bitheola\u00edochta, na h\u00c9iceola\u00edochta, na Ceimice, Stair, T\u00edreola\u00edocht agus B\u00e9aloideas. D\u2019fh\u00e9adfadh grianghrafad\u00f3ir\u00ed agus \u00e9aneolaithe agus breathn\u00f3ir\u00ed fiadh\u00falra \u00e9 a \u00fas\u00e1id freisin tr\u00ed bhoth\u00e1in a th\u00f3g\u00e1il do bhreathn\u00f3ireacht.<\/p>\n<p>T\u00e1 Comhairle Caomhnaithe Phortaigh na h\u00c9ireann rannph\u00e1irteach i bhfeachtas maidir le stocaireacht ar an rialtas, ag cur feasacht phoibl\u00ed agus oideachais chun cinn. D\u00edr\u00edtear san fheachtas ar phortaigh ardaithe a chaomhn\u00fa mar go bhfuil uair na cinni\u00fana sroichte ag an ngn\u00e1th\u00f3g uath\u00fail seo. Mar sin f\u00e9in, n\u00edor ch\u00f3ir f\u00e9achaint ar chaomhn\u00fa mar ghn\u00edomha\u00edocht ag roghchoiste ach ba ch\u00f3ir f\u00e9achaint air mar phlean forioml\u00e1n a th\u00e9ann chun leasa don phobal ioml\u00e1n Is ar mhaithe le leasa an uile dhuine an portach a chaomhn\u00fa agus iarracht a dh\u00e9anamh riocht an phortaigh i l\u00e1thair na huaire a fheabhs\u00fa. T\u00e1 am a chaomhnaithe buailte linn. N\u00ed m\u00f3r d\u00fainn tuiscint a bheith againn ar an acmhainn luachmhar a ghabhann len\u00e1r dt\u00edrdhreach agus leis an fhiadh\u00falra. N\u00ed fh\u00e9adfa\u00ed cur suas le scrios gan teorainn a dh\u00e9anamh ar gn\u00e9 t\u00edrdhreacha na h\u00c9ireann gan iarracht a dh\u00e9anamh lena chinnti\u00fa go nd\u00e9antar caomhn\u00fa ar an t\u00edrdhreach seo do na gl\u00fanta at\u00e1 le teacht<\/p>\n<p><strong><u>Concl\u00faid<\/u><\/strong><\/p>\n<p>T\u00e1 s\u00e9 feicthe againn sa mh\u00e9id at\u00e1 thuas chomh t\u00e1bhachtach is at\u00e1 s\u00e9 feidhmi\u00fa foll\u00e1in an phortaigh a chinnti\u00fa mar rialt\u00e1n uisce agus mar \u00f3sais don fhiadh\u00falra, do phlanda\u00ed agus do luibheanna. T\u00e1 s\u00e9 feicthe againn chomh maith gur f\u00e9idir \u00fas\u00e1id a bhaint as an bportach agus as a ch\u00f3rais dhifri\u00fala mar uirlis oideachais do dhalta\u00ed sa phar\u00f3iste agus lasmuigh at\u00e1 ar leibh\u00e9il \u00e9ags\u00fala, b\u2019fh\u00e9idir go bhf\u00e9adfaimis f\u00e9achaint ar Mh\u00e1istreacht agus ar Dhocht\u00faireachta\u00ed a chur i dtoll a ch\u00e9ile bunaithe ar \u00e1r bportach. T\u00e1 s\u00e9 feicthe againn freisin go bhf\u00e9adfa\u00ed \u00e1it a mb\u00edonn an-t\u00f3ir ag turas\u00f3ir\u00ed air a dh\u00e9anamh den phortach do lucht faire agus do ghrianghrafad\u00f3ir\u00ed \u00e9in, fiadh\u00falra agus fl\u00f3ra \u00c9ireannacha agus Eachtrannacha. Is bealach at\u00e1 ann freisin le hathchruth\u00fa a dh\u00e9anamh ar sc\u00e9al an phortaigh agus na ndaoine a mhair ansin agus an bealach ar thug siad faoin saol ar bhonn laeth\u00fail.<\/p>\n<p>Ba mh\u00f3r an trua dul tr\u00edd an saol gan cur go dearfach le foll\u00e1ine an comhshaol.<\/p>\n<p>Bh\u00ed go leor pobail eile cos\u00fail linn f\u00e9in timpeallaithe ag \u00e1it a bheadh mar \u00e1it uath\u00fail do mhuintir na hEorpa agus don Lucht Acad\u00fail agus n\u00edor thug an pobal faoi deara riamh \u00e9. T\u00e1 a fhios againn anois go bhfuil an acmhainneacht f\u00e9ideartha againn maidir leis an m\u00e9id at\u00e1 ar f\u00e1il \u00f3 thaobh Ini\u00fachadh Acmhainn\u00ed a dh\u00e9anamh ar an bportach, meastach\u00e1n a dh\u00e9anamh maidir lena fholl\u00e1ine reatha agus an m\u00e9id a bheadh i gceist lena chaomhn\u00fa agus le tairbhe a bhaint go tuisceanach as a acmhainneacht oideachais, cult\u00fartha agus turas\u00f3ireachta. Ansin, mar phobal, d\u2019fh\u00e9adfaimis cinneadh a dh\u00e9anamh maidir le bainisti\u00fa a dh\u00e9anamh ar an gcara seo at\u00e1 in\u00e1r measc.<\/p>\n<p><strong><u>Jim Smith, R\u00e1th an Tamhain, an Mullach, Contae an Chabh\u00e1in. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>*S\u00c9ANADH: Is leagan ioml\u00e1n at\u00e1 san alt thuas den alt a chuir fear \u00e1iti\u00fail \u00f3n Mhullach, Jim Smith chuig l\u00edon comhlachta\u00ed agus chuig irisleabhair sa bhliain 1997. T\u00e1imid r\u00edm\u00e9adach an t-alt a athfhoilsi\u00fa ar l\u00e1ithre\u00e1n gr\u00e9as\u00e1in \u2018An Portach Beo\u2019. Tabhair ar aird, le do thoil, nach ionann an t-alt a athfhoilsi\u00fa agus tac\u00fa leis an alt. N\u00ed hiad tuairim\u00ed agus point\u00ed \u2018an Portach Beo\u2019 LIFE14 NAT\/IE\/000032 n\u00f3 DAHRRGA n\u00f3 LIFE an AE na tuairim\u00ed agus na point\u00ed at\u00e1 san alt thuas agus is iad tuairim\u00ed an \u00fadair f\u00e9in at\u00e1 ann. Bh\u00ed an t-alt seo i bhfoirm a bh\u00ed curtha in eagar i nuacht\u00e1n an Anglo Celt sa bhliain 1997:<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong><u>PORTACH AN MHULLAIGH \u2013 AGUS C\u00c9N F\u00c1TH GUR CH\u00d3IR D\u00daINN \u00c9 A CHAOMHN\u00da<\/u><\/strong><\/h2>\n<p>Is f\u00e9idir ceantar an Mhullaigh a rang\u00fa mar cheantar ina gcl\u00fada\u00edonn portach ardaithe thart ar 1000 acra. M\u00e1 cheada\u00edtear don leibh\u00e9al reatha baint mh\u00f3na lean\u00faint ar aghaidh gan tabhairt faoi ghn\u00edomh, bliain n\u00ed bheidh aon phortach againn le caomhn\u00fa laistigh de ch\u00fapla. T\u00e1 go leor de na portaigh faoi bhagairt d\u00edothaithe anois. An bhfuilimid cinnte go dteasta\u00edonn uainn go dtarl\u00f3dh an rud c\u00e9anna don sampla bre\u00e1 de phortach ardaithe at\u00e1 againn f\u00e9in. Nuair a bh\u00edonn portaigh imithe, n\u00ed f\u00e9idir iad a thabhairt ar ais. Anois an t-am is fearr leis an mbagairt a thuiscint i gceart agus feidhmi\u00fa go freagrach. T\u00e1 l\u00edon c\u00faiseanna ann go mbaineann t\u00e1bhacht le caomhn\u00fa a dh\u00e9anamh ar \u00e1r bportach ardaithe.<\/p>\n<p>Is \u00e9 an Caonach M\u00f3na an planda ceannasach. T\u00e1 speicis dhifri\u00fala den chaonach seo ar an bportach, ag cur le h\u00e9ags\u00falacht an datha. Mar gheall ar an draen\u00e1il, t\u00e1 limist\u00e9ar fada feadh imeall an phortaigh n\u00edos tirime n\u00e1 an chuid at\u00e1 n\u00edos faide isteach, agus d\u00e1 bhr\u00ed sin n\u00edl siad chomh maith leis na planda\u00ed at\u00e1 n\u00edos faide isteach ar an bportach.<\/p>\n<p>Is m\u00f3r an acmhainn portach ardaithe a bheith i gceantar \u00f3 thuairim\u00ed \u00e9ags\u00fala. Is d\u00f3cha go dt\u00e9ann an portach siar 10,000 bliain agus mar gheall ar an mbealach inar fh\u00e1s s\u00e9 le linn an ama sin t\u00e1 go leor faisn\u00e9ise caomhnaithe ann. Is f\u00e9idir sampla\u00ed de dhair phortaigh a fheice\u00e1il i seantithe ar baineadh \u00fas\u00e1id aisti os cionn fuinneoga agus doirse. Feidhm\u00edonn an portach at\u00e1 againne mar sp\u00fainse ollmh\u00f3r sa cheantar. In aimsir tuilte t\u00e1 an portach mar sceithbhealach ollmh\u00f3r agus le linn triomaigh t\u00e1 s\u00e9 mar thaiscumar ollmh\u00f3r. Is f\u00e9idir leis an bportach cabhr\u00fa le leibh\u00e9il an uisce i ndobharcheantair a rial\u00fa. M\u00e1 cheada\u00edtear don phortach draen\u00e1il, ansin d\u2019fh\u00e9adfadh leibh\u00e9al an uisce i Loch an Mhullaigh titim agus bheadh impleachta\u00ed aige sin don uile dhuine \u2013 mar gurbh \u00e9 an loch sol\u00e1thar uisce an bhaile agus t\u00e1 an sceitheadh mar fhoinse luachmhar uisce don eallach<\/p>\n<p>Mar gheall ar \u00e9ags\u00falacht na gn\u00e1th\u00f3ige ar dhromchla an phortaigh agus sa cheantar m\u00e1guaird araon, d\u2019fh\u00e9adfadh siad a bheith f\u00edor-sp\u00e9isi\u00fail \u00f3 thaobh oideachais agus turas\u00f3ireachta de, go h\u00e1irithe do thionscadail scoile. D\u2019fh\u00e9adfa\u00ed an portach ardaithe a \u00fas\u00e1id do theagasc na Bitheola\u00edochta, na h\u00c9iceola\u00edochta, na Ceimice, na Staire, na T\u00edreola\u00edochta agus an Bh\u00e9aloidis. N\u00ed m\u00f3r d\u00fainn caomhn\u00fa an phortaigh a fheice\u00e1il i gcomhth\u00e9acs na hEorpa. T\u00e1 formh\u00f3r na dtailte portaigh ar mh\u00f3rth\u00edr na hEorpa d\u00edothaithe anois. T\u00e1 an t-\u00e1dh orainn go bhfuil portach ardaithe suntasach againn sa Phar\u00f3iste seo at\u00e1 oiri\u00fanach do chaomhn\u00fa agus do shaothr\u00fa. T\u00e1 a gcuid portaigh go l\u00e9ir bainte ag go leor de th\u00edortha na hEorpa agus t\u00e1 iarracht \u00e1 dh\u00e9anamh acu go saorga anois coinn\u00edollacha f\u00e1is portaigh a chruth\u00fa ar\u00eds ar chostas ollmh\u00f3r. T\u00e1 aif\u00e9ala orthu anois nach raibh siad s\u00e1ch fadbhreathnaitheach roinnt d\u00e1 bportaigh beo a chaomhn\u00fa. Mar gheall air sin, t\u00e1 fonn orthu a bheith rannph\u00e1irteach le muintir na h\u00c9ireann chun na tailte portaigh a chaomhn\u00fa. Buna\u00edodh an Fhond\u00faireacht Dh\u00faitseach um Chaomhn\u00fa Phortaigh na h\u00c9ireann sa bhliain 1983 chun airgead a bhaili\u00fa chun portaigh at\u00e1 i mbaol a chosaint.<\/p>\n<p>T\u00e1 Comhairle Caomhnaithe Phortaigh na h\u00c9ireann rannph\u00e1irteach i bhfeachtas maidir le stocaireacht ar an rialtas, ag cur feasacht phoibl\u00ed agus oideachais chun cinn. D\u00edr\u00edtear san fheachtas ar phortaigh ardaithe a chaomhn\u00fa mar go bhfuil uair na cinni\u00fana sroichte ag an ngn\u00e1th\u00f3g uath\u00fail seo. Mar sin f\u00e9in, n\u00edor ch\u00f3ir f\u00e9achaint ar chaomhn\u00fa mar ghn\u00edomha\u00edocht ag roghchoiste ach ba ch\u00f3ir f\u00e9achaint air mar phlean forioml\u00e1n a th\u00e9ann chun leasa don phobal ioml\u00e1n Is ar mhaithe le leasa an uile dhuine an portach a chaomhn\u00fa agus iarracht a dh\u00e9anamh riocht an phortaigh i l\u00e1thair na huaire a fheabhs\u00fa T\u00e1 portaigh ardaithe ina limist\u00e9ir f\u00e1is ollmh\u00f3ra \u00f3 thaobh na turas\u00f3ireachta de. T\u00e1 na feirmeoir\u00ed at\u00e1 rannph\u00e1irteach is sc\u00e9im REPS i dteideal pr\u00e9imh bhreise de 20% m\u00e1 dh\u00e9anann siad caomhn\u00fa ar an bportach at\u00e1 ceangailte lena bhfeirm.<\/p>\n<p>Bheadh g\u00e1 le suirbh\u00e9 n\u00edos mionsonraithe a dh\u00e9anamh ar (Phortach an Mhullaigh) chun a th\u00e1bhacht \u00f3 gach tuairim a mheas. Is \u00a31,000 costas an tsuirbh\u00e9.<\/p>\n<p><strong>Jim Smith, R\u00e1th an Tamhain, Mullach, Contae an Chabh\u00e1in.<\/strong><\/p>\n<p><em>*<strong>S\u00c9ANADH<\/strong>: T\u00e1 r\u00edm\u00e9ad orainn an litir seo le fear \u00e1iti\u00fail \u00f3n Mullach, Jim Smith a scr\u00edobhadh sa bhliain 1997 a athfhoilsi\u00fa. N\u00ed hiad tuairim\u00ed agus point\u00ed \u2018an Portach Beo\u2019 LIFE14 NAT\/IE\/000032 n\u00f3 DAHRRGA n\u00f3 LIFE an AE na tuairim\u00ed agus na point\u00ed at\u00e1 san alt thuas agus is iad tuairim\u00ed an \u00fadair f\u00e9in at\u00e1 ann. <\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00c9AN TEAGMH\u00c1IL Is leis na pobail at\u00e1 thart ar SAC Phortach Choillidh Chonnaidh agus bhaile an Mhullaigh an leathanach seo. Cib\u00e9 gr\u00fapa oidhreachta \u00e1iti\u00fail, both\u00e1n na bhfear, eagra\u00edocht sp\u00f3irt, cumann [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2560,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[546],"tags":[],"class_list":["post-3360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-choillidh-chonnaidh"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3360"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3365,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3360\/revisions\/3365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}