{"id":3324,"date":"2017-02-18T11:40:52","date_gmt":"2017-02-18T11:40:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/maidir-le-portach-cheathru-na-gcapall\/"},"modified":"2022-12-20T12:29:57","modified_gmt":"2022-12-20T12:29:57","slug":"maidir-le-portach-cheathru-na-gcapall","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/maidir-le-portach-cheathru-na-gcapall\/","title":{"rendered":"Maidir le Portach Cheathr\u00fa na gCapall"},"content":{"rendered":"<p>T\u00e1 \u2018Portach Beo na Gaillimh\u2019, n\u00f3 LCS Phortach Cheathr\u00fa na gCapall mar a thugtar air chomh maith, ar cheann de na portaigh ardaithe is m\u00f3 agus is inrochtana in \u00c9irinn. T\u00e1 s\u00e9 i gcro\u00edl\u00e1r shaol phobal na h\u00e1ite leis na gl\u00fanta. Cuirtear f\u00e1ilte roimh chuairteoir\u00ed \u00f3 gach cearn den domhan ann anois. Agus cad chuige nach gcuirf\u00ed? N\u00ed hamh\u00e1in go bhfuil s\u00e9 ar cheann de na sampla\u00ed is fearr den phortach ardaithe d\u00e1 bhfuil ann ar an taobh thiar den tSionainn, t\u00e1 s\u00e9 ar cheann de na portaigh is \u00e1ille san Eoraip ar fad.<\/p>\n<p>T\u00e1 beagnach 1,200 heicte\u00e1r ann, a fh\u00e1gann go bhfuil s\u00e9 ar an dara l\u00e1ithre\u00e1n is m\u00f3 sa tionscadal Portach Beo. A bhu\u00ed leis an staid a bhfuil \u00e9 ann (neart den phortach ardaithe agus fl\u00f3ra agus f\u00e1na nach bhfaighfe\u00e1 \u00e1it ar bith eile), an b\u00e9aloideas a bhaineann leis agus an \u00e1it a bhfuil s\u00e9 suite, d\u2019fh\u00e9adfadh Ceathr\u00fa na gCapall a bheith ar cheann de na portaigh is tarraingt\u00ed in \u00c9irinn le cuairt a thabhairt air. T\u00e1 cuid mh\u00f3r le foghlaim faoi ach cuairt a thabhairt air, n\u00f3 is f\u00e9idir bualadh isteach chuig an ionad l\u00e9irithe i Marglann an Chreag\u00e1in\/Teilea-obair na Gaillimhe, at\u00e1 suite c\u00fapla cilim\u00e9adar \u00f3n bportach.<\/p>\n<p>T\u00e1 achar de dhromchla ardphortaigh neamhghearrtha sa phortach at\u00e1 ar cheann de na sampla\u00ed is m\u00f3 d\u00e1 leith\u00e9id at\u00e1 le f\u00e1il ar fud na Gaillimhe. T\u00e1 s\u00e9 ar cheann de na portaigh is sothriallta i nGaillimh. Trasna\u00edonn l\u00edonra b\u00f3ithre agus conair\u00ed \u00e9 agus, a bhu\u00ed le limist\u00e9ir mar Ghaird\u00edn stairi\u00fail Patch i gcro\u00edl\u00e1r an phortaigh, talamh portaigh a bhfuil an-ghealladh faoi at\u00e1 ann. T\u00e1 gach uile ghn\u00e9 de stair na dtailte portaigh in \u00c9irinn le f\u00e1il taobh istigh de theorainn an LCS. T\u00e1 a sc\u00e9al iontach f\u00e9in ag an bportach agus stair ag baint leis a th\u00e9ann siar breis agus 9,000 bliain!<\/p>\n<div id=\"attachment_1863\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1863\" class=\"size-large wp-image-1863\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-1024x508.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"508\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-1024x508.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-300x149.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-768x381.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-1536x763.jpg 1536w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/DJI_0100-Pano-2048x1017.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1863\" class=\"wp-caption-text\">LCS Phortach Cheathr\u00fa na gCapall le John Walsh<\/p><\/div>\n<p>Th\u00f3g s\u00e9 tamall na hoibreacha athch\u00f3irithe a dh\u00e9anamh anseo toisc go raibh cuid mh\u00f3r draenacha oscailte ann (a l\u00e1n acu faoi cheilt, an chuid eile go cont\u00fairteach domhain). Rinne an fhoireann \u00f3n bPortach Beo nach m\u00f3r 25km d\u00edobh a bhloc\u00e1il ar an ardphortach f\u00e9in. Rinneadh meas\u00fan\u00fa c\u00faramach ar an bportach idir 2016 agus t\u00fas na n-oibreacha athch\u00f3irithe anseo in Ean\u00e1ir 2019. Cuireadh na hoibreacha i gcr\u00edch in Aibre\u00e1n 2019. Tugadh faoi oibreacha breise i Me\u00e1n F\u00f3mhair 2019 agus ar\u00eds eile in 2020. San ioml\u00e1n, bh\u00ed breis agus 3,000 damba m\u00f3na ag teast\u00e1il chun f\u00e1s gn\u00edomhach portaigh ardaithe a mhealladh ar an ardphortach agus ar an bportach r\u00e9itithe. Rinne an Portach Beo m\u00e9id \u00e1irithe damba\u00ed plaisteacha m\u00f3rsc\u00e1la a fhorbairt chun draenacha a bh\u00ed iontach m\u00f3r a bhloc\u00e1il toisc go raibh siad ag t\u00f3g\u00e1il na milli\u00fain gal\u00fan uisce ar shi\u00fal \u00f3n bportach.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-72\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Carrownagappul_Bing-page-001-1024x724.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"724\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Carrownagappul_Bing-page-001-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Carrownagappul_Bing-page-001-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Carrownagappul_Bing-page-001-768x543.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Carrownagappul_Bing-page-001.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Is ioma\u00ed conaire, draein agus b\u00f3thar portaigh a sh\u00edneann isteach go l\u00e1r an l\u00e1ithre\u00e1in. Go dt\u00ed le gairid, ba mhinic asbhaint m\u00f3na ar bun taobh le himeall an l\u00e1ithre\u00e1in agus feadh bh\u00f3ithre an phortaigh. Bh\u00ed an bhaint m\u00f3na seo ann leis na c\u00e9adta bliain, na m\u00edlte bliain fi\u00fa.<\/p>\n<p>Fuarthas amach \u00f3n tsuirbh\u00e9ireacht at\u00e1 d\u00e9anta le himeacht na mblianta go bhfuil eascracha ril\u00edfe an-\u00edseal th\u00edos faoi bhun na bportach. T\u00e1 oile\u00e1n tille i l\u00e1r an l\u00e1ithre\u00e1in nach bhfuil cl\u00fadaithe ag an m\u00f3in. \u2018Gaird\u00edn Patch\u2019 a thugtar air seo i gcuimhne ar an duine deireanach a ch\u00f3naigh ann, Patch Cronin. T\u00e1 an ceantar beag seo i gcro\u00edl\u00e1r an phortaigh agus na n-\u00e1iseanna ar an l\u00e1ithre\u00e1n. T\u00e1 t\u00fas agus deireadh leis na si\u00fal\u00f3id\u00ed l\u00faibe uile go l\u00e9ir i nGaird\u00edn Patch. T\u00e1thar le p\u00e1irc speisialta a oscailt ann in 2021 mar chuid de na pleananna i gcomhair \u00e1iseanna ar an l\u00e1ithre\u00e1n mar chuid den Phortach Beo.<\/p>\n<div id=\"attachment_1862\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1862\" class=\"size-large wp-image-1862\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-1024x724.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"724\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-768x543.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-1536x1086.jpg 1536w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/A7_Carrownagappul_0002-page-001-2-2048x1448.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1862\" class=\"wp-caption-text\">Pleananna le haghaidh Ghaird\u00edn Patch, mar a cuireadh faoi bhr\u00e1id Chomhairle Contae na Gaillimhe iad in 2019. T\u00e1thar leis an bp\u00e1irc a chruth\u00fa in 2021.<\/p><\/div>\n<p>Limist\u00e9ar Speisialta Caomhantais (SAC) at\u00e1 sa phortach seo a roghna\u00edodh mar gheall ar na gn\u00e1th\u00f3ga seo a bheith ann: Portach Ardaithe Gn\u00edomhach 7110, Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe 7120 agus Loig ar shubstr\u00e1it\u00ed m\u00f3na (Rhynchosporion) 7150 \u2013 gn\u00e1th\u00f3ga a thugtar in Iarscr\u00edbhinn I de Threoir an AE maidir le Gn\u00e1th\u00f3ga (992\/43\/CEE), \u00e1it a luaitear Portach Ardaithe Gn\u00edomhach 7110 san aicmi\u00fa mar chine\u00e1l gn\u00e1th\u00f3ige \u201ctosa\u00edochta\u201d.<\/p>\n<p>T\u00e1 suirbh\u00e9ireacht \u00e1 d\u00e9anamh ag an bhfoireann \u00f3n bPortach Beo \u00f3 cuireadh an tionscadal ar bun in 2016. Foilseofar na tortha\u00ed anseo in am tr\u00e1tha. T\u00e1 cuid de na figi\u00fair\u00ed n\u00edos airde n\u00e1 na cinn a fuarthas i suirbh\u00e9anna roimhe seo cheana f\u00e9in.<\/p>\n<p>Sula raibh an tionscadal An Portach Beo ann, l\u00e9ir\u00edodh i dtortha\u00ed suirbh\u00e9ireachta <em>(An tionscadal um fhaireach\u00e1n ar phortach ardaithe, 2013 (Fernandez et al.))<\/em> go raibh Portach Ardaithe Gn\u00edomhach mar bhrat ag 28.07ha (8.68%) d\u2019achar an ardphortaigh. Is \u00e9ard a bh\u00edonn sa Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach ardchaighde\u00e1in n\u00e1 an t-\u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach agus an borrfh\u00e1s gn\u00edomhach. N\u00edl ach 4.12ha sa Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach ardchaighde\u00e1in ina bhfuil idir \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach (2.74ha) agus borrfh\u00e1s gn\u00edomhach (1.38ha). Is \u00e9ard a fhaightear sa mhicreatopagrafa\u00edocht san \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach n\u00e1 linnte, tul\u00f3ga \u00edsle, tul\u00f3ga arda, loig agus faich\u00ed. B\u00edonn an talamh fhliuch ar leibh\u00e9al \u00f3 an-bhog go portach creatha.<\/p>\n<p>T\u00e1 an cl\u00fadach ioml\u00e1n \u00f3 sfagnam sa raon 76-90%.<\/p>\n<div id=\"attachment_1118\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1118\" class=\"size-large wp-image-1118\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sphagnum_cuspidatum_041107a-1024x727.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"727\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sphagnum_cuspidatum_041107a-1024x727.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sphagnum_cuspidatum_041107a-300x213.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sphagnum_cuspidatum_041107a-768x545.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-1118\" class=\"wp-caption-text\">Sphagnum Cuspidatum ar sciar sl\u00e1inti\u00fail den ardphortach<\/p><\/div>\n<p>Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe is ea 295.41ha (91.32%) de limist\u00e9ar an ardphortaigh. T\u00e1 s\u00e9 n\u00edos tirime n\u00e1 Portach Ardaithe Gn\u00edomhach. Taca\u00edonn s\u00e9 dl\u00fas n\u00edos l\u00fa de sh\u00fas\u00e1in. T\u00e1 an cl\u00fadach \u00f3 sfagnam sa raon 30-40% sa chuid is fliche de na coimpl\u00e9isc fho-imeallacha pobal a taifeadadh agus sa raon idir 26-33% i gcuid de na coimpl\u00e9isc n\u00edos fliche eile. B\u00edonn micreatopagrafa\u00edocht sa Phortach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe nach mb\u00edonn chomh forbartha c\u00e9anna. Go ginear\u00e1lta, n\u00ed bh\u00edonn linnte buana n\u00e1 faich\u00ed sfagnaim le f\u00e1il ann.<\/p>\n<p>Sular cuireadh t\u00fas leis an bPortach Beo, rinneadh oibreacha athch\u00f3irithe ar sc\u00e1la beag ar an l\u00e1ithre\u00e1n le draenacha a bhloc\u00e1il ar an ardphortach. T\u00e1 an-chuid draenacha le f\u00e1il ar an ardphortach, \u00e1fach, agus n\u00edor bloc\u00e1ladh an chuid is m\u00f3 den l\u00edonra draen\u00e1la f\u00f3s. T\u00e1 cuid de na draenacha sa chuid theas den ardphortach damb\u00e1ilte. T\u00e1 dea-\u00e9ifeachta\u00ed \u00f3n ngn\u00edomh sin taifeadta sa suirbh\u00e9 deireanach. Thug Fernando le fios go raibh m\u00e9ad\u00fa 9.87ha ar ghn\u00e1th\u00f3ga i bportach ardaithe gn\u00edomhach, \u00e1it a mb\u00edodh \u00e9iceat\u00f3p fo-imeallach. Rinneadh na feabhsuithe seo a thaifeadadh i sciar suntasach den chuid theas den phortach.<\/p>\n<p>An cusp\u00f3ir caomhantais reatha at\u00e1 ann do Phortach Cheathr\u00fa na gCapall n\u00e1 an t-achar de Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach a athch\u00f3iri\u00fa go dt\u00ed an t-achar a bh\u00ed ann nuair a th\u00e1inig an Treoir um Ghn\u00e1th\u00f3ga i bhfeidhm sa bhliain 1994. I gc\u00e1s Portach Ardaithe Gn\u00edomhach, t\u00e1 s\u00e9 mar chuid den chusp\u00f3ir Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe a athch\u00f3iri\u00fa. An cusp\u00f3ir at\u00e1 ann \u00f3 thaobh achair de le haghaidh Portach Ardaithe Gn\u00edomhach n\u00e1 <strong>73.06ha (64.55ha ar ardphortach agus 8.51ha ar phortach r\u00e9itithe)<\/strong>.<\/p>\n<p>Is \u00e9ard at\u00e1 le tuiscint ag an gc\u00e9im luath seo \u00f3 shuirbh\u00e9ireachta\u00ed 2020 agus 2021 go bhfuilimid ar an mb\u00f3thar ceart leis seo a bhaint amach \u2013 agus seans ann go gcruth\u00f3far a thuilleadh f\u00f3s!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1 \u2018Portach Beo na Gaillimh\u2019, n\u00f3 LCS Phortach Cheathr\u00fa na gCapall mar a thugtar air chomh maith, ar cheann de na portaigh ardaithe is m\u00f3 agus is inrochtana in \u00c9irinn. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2553,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[656],"tags":[659,658,660,661],"class_list":["post-3324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-cheathru-na-gcapall","tag-an-creagan","tag-cheathru-na-gcapall","tag-portach-ardaithe-is-mo-i-gcontae-na-gaillimhe","tag-portach-neamhghearrtha-is-mo-i-gcontae-na-gaillimhe"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3324"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3339,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3324\/revisions\/3339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}