{"id":3032,"date":"2017-02-13T16:44:34","date_gmt":"2017-02-13T16:44:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/saol-ar-phortach-dhoire-an-fhia\/"},"modified":"2022-12-20T14:11:54","modified_gmt":"2022-12-20T14:11:54","slug":"saol-ar-phortach-dhoire-an-fhia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/saol-ar-phortach-dhoire-an-fhia\/","title":{"rendered":"Saol ar Phortach Dhoire an Fhia"},"content":{"rendered":"<p>Sa chuid ghn\u00edomhach l\u00e1rnach de phortach ard Dhoire an Fhia, t\u00e1 r\u00e9imse fairsing linnte, portaigh chreatha agus tul\u00f3ga dea-fhorbartha ann. Is limist\u00e9ir d&#8217;fh\u00e1sra Rhynchosporion den chuid is m\u00f3 a bh\u00edonn ag an limist\u00e9ar gn\u00edomhach l\u00e1rnach seo. De ghn\u00e1th b\u00edonn an caonach portaigh <em>S. Cuspidatum<\/em> sna linnte seo, ina mb\u00edonn <em>S. auriculatum<\/em>, Gobsheisc, B\u00e1chr\u00e1n (<em>Menyanthes trifoliata<\/em>), Ceannbh\u00e1n (<em>Eriophorum angustifolium<\/em>) agus C\u00edb chorraigh (<em>Carex limosa<\/em>).<\/p>\n<p>T\u00e1 dh\u00e1 linn mh\u00f3ra ar an su\u00edomh (15 go 25m ar trastomhas) agus l\u00edontar iad le scraitheanna f\u00e1sra Rhynchosporion. M\u00f3rthimpeall ar na linnte, t\u00e1 cl\u00fadach maith caonach portaigh ag portaigh chreatha, agus t\u00e1 an caonach <em>Campylopus atrovirens<\/em> agus Cail\u00eds Mhuire mh\u00f3r (<em>anglica Drosera<\/em>) ann freisin. T\u00e1 an caonach portaigh a chrutha\u00edonn tul\u00f3ga <em>S. imbricatum<\/em> le f\u00e1il timpeall na linnte. Aims\u00edodh an Sfagnam tearc, <em>Sfagnam recurvum var. tenue<\/em> sa su\u00edomh. I measc na speiceas eile a bh\u00edonn ar na tul\u00f3ga t\u00e1 Fraoch (<em>Calluna vulgaris<\/em>) agus Fraoch naosca\u00ed (<em>Erica tetralix<\/em>).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-696\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_3621.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_3621.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_3621-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/IMG_3621-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Is gn\u00e1ch go mb\u00edonn f\u00e1sra na gceantar portaigh d\u00edghr\u00e1daithe lag \u00f3 thaobh speiceas de agus gur speicis phlanda\u00ed amhail C\u00edb chruithneachta, Fraoch, C\u00edb cheanngheal agus Sciollam na m\u00f3na an m\u00e9id a bh\u00edonn ann. De ghn\u00e1th cl\u00fada\u00edonn Sfagnam n\u00edos l\u00fa n\u00e1 30% agus is annamh a bh\u00edonn linnte ann. Go h\u00e1iti\u00fail, i gceantair ina mb\u00edonn f\u00e1na\u00ed dromchla soil\u00e9ire, b\u00edonn cain\u00e9il chreimthe ann ina mb\u00edonn Gobsheisc.<\/p>\n<p>Crutha\u00edtear limist\u00e9ar beag fraoigh, a forbra\u00edodh thar charn saothraithe, ag ceann theas an phortaigh agus cuireann s\u00e9 sin le leas \u00e9iceola\u00edoch an tsu\u00edmh. B\u00edonn cl\u00fadach beagnach ioml\u00e1n de fhraoch aige, ina mb\u00edonn Dair ghaelach \u00f3 am go ch\u00e9ile (<em>Quercus petraea<\/em>).<\/p>\n<p>C\u00e9 go bhfuil cuid mhaith de dhromchla ard an phortaigh ag an su\u00edomh seo beag\u00e1n d\u00edghr\u00e1daithe mar gheall ar dhraen\u00e1il agus ar ghearradh m\u00f3na, t\u00e1 an portach gn\u00edomhach f\u00f3s iontach fliuch agus ar chaighde\u00e1n maith. Ach cuirfidh gearradh m\u00f3na le d\u00edghr\u00e1d\u00fa ar ghn\u00e1th\u00f3ga an phortaigh ardaithe.<\/p>\n<p><strong id=\"flora\">Fl\u00f3ra Phortach Dhoire an Fhia<\/strong><\/p>\n<p>T\u00e1 limist\u00e9ir fhliucha i bPortach Dhoire an Fhia ina bhfuil \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach agus fo-l\u00e1rnach agus borrfh\u00e1s gn\u00edomhach. T\u00e1 linnte fl\u00fairseach san \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach agus is tr\u00e9ith phortach ardaithe an iarthair \u00e9 sin, n\u00ed chl\u00fada\u00edonn m\u00f3r\u00e1n Sfagnaim iad go minic.<\/p>\n<div id=\"attachment_1176\" style=\"width: 710px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1176\" class=\"size-full wp-image-1176\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/racomitrium_lanuginosum.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"465\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/racomitrium_lanuginosum.jpg 700w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/racomitrium_lanuginosum-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><p id=\"caption-attachment-1176\" class=\"wp-caption-text\">Racomitrium lanuginosum \u2013 Glibchaonach ar Phortach Dhoire an Fhia<\/p><\/div>\n<p>Is minic a bh\u00edonn t\u00e1scspeicis thiar eile amhail an <em>lanuginosum Racomitrium, Campylopus atrovirens,<\/em> agus <em>Pleurozia purpurea<\/em> ar an bportach seo freisin. Cl\u00fada\u00edonn <em>Sfagnam<\/em> san \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach thart ar 40% den limist\u00e9ar agus b\u00edonn <em>Sfagnam cuspidatum<\/em> sna linnte (mar aon le halga\u00ed \u00f3 am go ch\u00e9ile) agus b\u00edonn tul\u00f3ga de <em>S. capillifolium, S. austinii agus S. fuscum<\/em> ann freisin.<\/p>\n<p>Beachta\u00ed de Sciollam na m\u00f3na (<em>Narthecium ossifragum<\/em>) is m\u00f3 a bh\u00edonn sa limist\u00e9ar idir-linne agus b\u00edonn cl\u00fadach <em>Sfagnaim<\/em> r\u00e9as\u00fanta \u00edseal aige. I dtreo an deiscirt agus an iarthair \u00f3 l\u00e1r an phortaigh, is \u00e9 an t-\u00e9iceat\u00f3p fo-l\u00e1rnach is m\u00f3 a bh\u00edonn i gceist agus n\u00ed bh\u00edonn an oiread sin linnte ann agus an cl\u00fadach forioml\u00e1n Sfagnaim s\u00edos go dt\u00ed 10-20% (Fernandez <em>et al.<\/em> 2005). 2005).<\/p>\n<p>Cl\u00fada\u00edonn n\u00edos m\u00f3 <em>Carex panicea<\/em>, t\u00e1scspeiceas thiar eile, an t-\u00e9iceat\u00f3p fo-l\u00e1rnach seo agus t\u00e1 paiste beag ann freisin a chl\u00fada\u00edonn a l\u00e1n <em>Rhynchospora alba<\/em> agus Ceannbh\u00e1n, ceannbh\u00e1n coiteann n\u00f3 c\u00edb dhubh, (<em>Eriophorum angustifolium<\/em>) agus Ceannbh\u00e1n gaelach (<em>E. vaginatum<\/em>). T\u00e1 tr\u00ed linn inl\u00edonta ar Dhoire an Fhia freisin a mheastar a bheith ina mborrfh\u00e1is ghn\u00edomhacha. Taca\u00edonn na linnte seo leis an gcl\u00fadach is airde de <em>Sfagnam<\/em> ar an bportach.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-713\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Western_site_central_ecotope-6.jpg\" alt=\"\" width=\"3648\" height=\"2736\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Western_site_central_ecotope-6.jpg 3648w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Western_site_central_ecotope-6-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Western_site_central_ecotope-6-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Western_site_central_ecotope-6-1024x768.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 3648px) 100vw, 3648px\" \/><\/p>\n<p>Cl\u00fada\u00edonn an linn is m\u00f3 ar Phortach Dhoire an Fhia achar 0.7ha. T\u00e1 an linn seo beagnach cl\u00fadaithe go hioml\u00e1n le <em>Sfagnam cuspidatum<\/em> agus <em>S. denticulatum<\/em> agus t\u00e1 <em>S. papillosum<\/em> agus <em>S. magellanicum<\/em> le f\u00e1il feadh imeall na linne. T\u00e1 tul\u00f3ga <em>S. capillifolium, S. austinii, S. subnitens,<\/em> agus <em>S. fuscum<\/em> go l\u00e9ir i l\u00e1thair mar aon le tasc\u00f3ir\u00ed borrfh\u00e1is amhail <em>Molinia caerulea<\/em> agus <em>Aulacomnium palustre.<\/em> <\/p>\n<p>T\u00e1 cl\u00fadach borrfh\u00e1is de Sfagnam ag an dara linn lena n-\u00e1ir\u00edtear S. fallax chomh maith leis na speicis sin at\u00e1 i l\u00e1thair sa linn n\u00edos m\u00f3. Cl\u00fada\u00edonn Carex limosa conair\u00ed m\u00f3ra na linne seo ina bhfuil uisce oscailte. Taifeadadh r\u00e9imse m\u00f3r speiceas \u00f3n limist\u00e9ar linne seo lena n-\u00e1ir\u00edtear <em>Juncus bulbosus, J. effusus, Pleurozium schreberi, Hylocomium splendens, Rhytidiadelphus loreus, Carex echinata, Aulacomnium palustre, Empetrum nigrum, Vaccinium oxycoccos,<\/em> agus<em> V. myrtillus.<\/em> T\u00e1 cruth ciorclach ar an gceann is l\u00fa de na linnte agus t\u00e1 s\u00e9 cl\u00fadaithe le<em> Sphagnum cuspidatum<\/em> agus <em>Eriophorum angustifolium.<\/em> Bh\u00ed maoschl\u00e1r na linne seo 0.5-0.7m faoi bhun an dromchla in 2004 (Fernandez <em>et al. 2005).<\/em>  2005).<\/p>\n<div id=\"attachment_1174\" style=\"width: 693px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1174\" class=\"size-large wp-image-1174\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/800px-Narthecium_ossifragum_Sturm41_clean-683x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"683\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/800px-Narthecium_ossifragum_Sturm41_clean-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/800px-Narthecium_ossifragum_Sturm41_clean-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/800px-Narthecium_ossifragum_Sturm41_clean-768x1151.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/800px-Narthecium_ossifragum_Sturm41_clean.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><p id=\"caption-attachment-1174\" class=\"wp-caption-text\">Narthecium ossifragum, n\u00f3 Sciollam na m\u00f3na \u2013 L\u00e9iri\u00fa in: Jakob Sturm: &#8220;Deutschlands Flora in Abbildungen&#8221;<\/p><\/div>\n<p>Laistigh den phortach beag ardaithe seo, cuims\u00edonn thart ar dh\u00e1 thrian den chruinneach\u00e1n ardphortach neamhghn\u00edomhach na cumainn phortaigh ardaithe neamhghn\u00edomhacha, at\u00e1 faoi r\u00e9ir \u00e9ifeachta\u00ed draen\u00e1la \u00f3 dhraenacha ar an bportach ard agus ar an bportach r\u00e9itithe m\u00e1guaird. Is gn\u00e1ch go mb\u00edonn f\u00e1sra sna ceantair seo \u00edseal \u00f3 thaobh speiceas de agus nach mb\u00edonn ann ach speiceas planda\u00ed amhail C\u00edb chruithneachta (<em>Carex panicea), Sciollam na m\u00f3na (Narthecium ossifragum)<\/em>, <em>Calluna vulgaris<\/em> agus <em>Trichophorum germanicum<\/em>. Go h\u00e1iti\u00fail, i gceantair ina bhfuil f\u00e1na\u00ed dromchla soil\u00e9ire, t\u00e1 cain\u00e9il chreimthe ann ina bhfuil Rhynchospora alba. De ghn\u00e1th cl\u00fada\u00edonn <em>Sfagnam<\/em> n\u00edos l\u00fa n\u00e1 20% agus is annamh a bh\u00edonn limist\u00e9ir linne ann. In \u00e1iteanna ina mb\u00edonn linnte is gn\u00e1ch go mb\u00edonn siad ina linnte cuimilte gan m\u00f3r\u00e1n planda\u00ed.<\/p>\n<p>N\u00ed bh\u00edonn f\u00e1sra Rhynchosporion ach sa chuid ARB l\u00e1rnach den l\u00e1ithre\u00e1n beag seo ina bhfuil go leor limist\u00e9ir linne c\u00e9 go bhfuil Rhynchosporion an-choitianta i gcain\u00e9il chreimthe i gceantair ar imeall an phortaigh. T\u00e1 an limist\u00e9ar is m\u00f3 den chine\u00e1l seo f\u00e1sra siar \u00f3 l\u00e1r an l\u00e1ithre\u00e1in i limist\u00e9ar \u00e9iceat\u00f3p fo-l\u00e1rnach ina mb\u00edonn gobsheisc (Rhynchospora alba) ar an bhf\u00e1sra chomh maith le <em>Eriophorum angustifolium<\/em> agus <em>E. vaginatum<\/em>. B\u00edonn Gobsheisc (<em>Rhynchospora alba<\/em>) ar feadh imeall na linnte freisin ar fud na n-\u00e9iceat\u00f3pacha l\u00e1rnacha agus fo-l\u00e1rnacha a bh\u00edonn sna linnte \u00e9adoimhne n\u00edos tirime de ghn\u00e1th. B\u00edonn s\u00e9 sna tr\u00ed linn inl\u00edontacha freisin agus de ghn\u00e1th b\u00edonn <em>Sfagnam cuspidatum, Menyanthes trifoliata,<\/em> agus <em>Eriophorum angustifolium<\/em> sna linnte sin.<\/p>\n<h2><strong id=\"fauna\">F\u00e1na Phortach Dhoire an Fhia<\/strong><\/h2>\n<p>Taca\u00edonn Portach Dhoire an Fhia le r\u00e9imse leathan speicis f\u00e1na. Mar sin f\u00e9in, t\u00e1 foireann LIFE ag d\u00e9anamh suirbh\u00e9 ar an su\u00edomh faoi l\u00e1thair mar go bhfuil easpa sonra\u00ed doicim\u00e9adaithe a bhaineann go sonrach leis an l\u00e1ithre\u00e1n agus le f\u00e1na an phortaigh seo.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1172 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/marsh-frit.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"372\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/marsh-frit.jpg 640w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/marsh-frit-300x174.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p>Chonacthas Cearc Fhraoigh anseo san am at\u00e1 thart. I measc na bhf\u00e1na\u00ed eile a taifeadadh anseo t\u00e1: giorria sl\u00e9ibhe \u00c9ireannach, dobharch\u00fa, sionnach, fuiseog, riabh\u00f3g mh\u00f3na, pr\u00e9ach\u00e1n na gcearc, meirli\u00fan, pocaire gaoithe, naoscach, crotach, pilib\u00edn, earc luachra, agus frog.<\/p>\n<p>T\u00e1 l\u00edon m\u00f3r inveirteabrach i nDoire an Fhia, lena n-\u00e1ir\u00edtear an fritile\u00e1n neamhchoitianta (sa phicti\u00far thuas), damh\u00e1n alla linn mh\u00f3na, trusl\u00f3ga uisce, sn\u00e1thaid\u00ed m\u00f3ra, seang\u00e1in, leamhain, ciar\u00f3ga, criogar f\u00e9ir m\u00f3r glas portaigh, doirbeacha, agus go leor cuileog.<\/p>\n<p>Foilseoimid tortha\u00ed na suirbh\u00e9anna anseo ag deireadh 2017.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa chuid ghn\u00edomhach l\u00e1rnach de phortach ard Dhoire an Fhia, t\u00e1 r\u00e9imse fairsing linnte, portaigh chreatha agus tul\u00f3ga dea-fhorbartha ann. Is limist\u00e9ir d&#8217;fh\u00e1sra Rhynchosporion den chuid is m\u00f3 a bh\u00edonn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[589],"tags":[],"class_list":["post-3032","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-dhoire-fhia"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3032"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3358,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3032\/revisions\/3358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}