{"id":3031,"date":"2017-01-26T10:08:54","date_gmt":"2017-01-26T10:08:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/saol-an-uile-lae-ar-phortach-cheathru-bheithi-na-ceachrach\/"},"modified":"2017-01-26T10:08:54","modified_gmt":"2017-01-26T10:08:54","slug":"saol-an-uile-lae-ar-phortach-cheathru-bheithi-na-ceachrach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/saol-an-uile-lae-ar-phortach-cheathru-bheithi-na-ceachrach\/","title":{"rendered":"Saol an uile lae ar Phortach Cheathr\u00fa Bheith\u00ed\/na Ceachrach"},"content":{"rendered":"<div id=\"flora\"><\/div>\n<p>T\u00e1 foireann LIFE ag tabhairt faoi staid\u00e9ar cuimsitheach tal\u00fan ar an l\u00e1ithre\u00e1n \u00e1lainn seo i Ros Com\u00e1in. Beidh na tortha\u00ed ar f\u00e1il anseo amach anseo.<\/p>\n<p>Idir an d\u00e1 linn, rinneadh suirbh\u00e9 ar an bportach le d\u00e9ana\u00ed mar chuid den Suirbh\u00e9 Faireach\u00e1in agus Meas\u00fanaithe ar Phortach Ardaithe, 2013 (Fernandez et al Thug Fernandez et al. faoi shuirbh\u00e9 den chine\u00e1l c\u00e9anna ina dhiaidh sin chomh maith (2005).<\/p>\n<p>Rinneadh f\u00e1sra san ardphortach a thuairisci\u00fa agus a mhap\u00e1il, bunaithe ar choimpl\u00e9isc de phobail f\u00e1sra in \u00e9iceat\u00f3p an phortaigh ardaithe arna bhforbairt ag Kelly agus Schouten (2002).<\/p>\n<p>Portach Ardaithe Gn\u00edomhach is ea 69.87ha (34.16%) de limist\u00e9ar an ardphortaigh An chuid is m\u00f3 de seo n\u00e1 fochine\u00e1l \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach an phortaigh ardaithe thiar, arna thr\u00e9ithri\u00fa ag an ioma\u00ed linn domhain uisce oscailte, tul\u00f3ga arda de sfagnam agus glibchaonach ann. Sna limist\u00e9ir ghn\u00edomhacha shruthlaithe d\u00e9anta m\u00f3na bh\u00ed ceithre cinn de mhaothch\u00f3rais n\u00f3 coimpl\u00e9isc inl\u00edonta locha.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/08.-Bog-pic-Western_site_central_ecotope-logo.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-293\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/08.-Bog-pic-Western_site_central_ecotope-logo-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/08.-Bog-pic-Western_site_central_ecotope-logo-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/08.-Bog-pic-Western_site_central_ecotope-logo-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/08.-Bog-pic-Western_site_central_ecotope-logo.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe is ea 134.69 ha (65.84%) de limist\u00e9ar an ardphortaigh. T\u00e1 s\u00e9 n\u00edos tirime n\u00e1 an Portach Ardaithe Gn\u00edomhach agus t\u00e1 dl\u00fas n\u00edos l\u00fa de chaonach sfagnaim ann . N\u00edl an mhicreatopagrafa\u00edocht ann chomh forbartha sin, N\u00edl linnte buana n\u00e1 faich\u00ed sfagnaim le f\u00e1il ann n\u00f3 t\u00e1 siad go neamhchoitianta. T\u00e1 limist\u00e9ir ag na hidirchriosanna chuig an bPortach Ardaithe Gn\u00edomhach at\u00e1 ar chaighde\u00e1n n\u00edos airde I dtreo chiumhais an ardphortaigh, ba mhinic creimeadh cain\u00e9il agus linnte str\u00f3icthe ann in amanna.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/09.-bogcotton-logo.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-295\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/09.-bogcotton-logo-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/09.-bogcotton-logo-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/09.-bogcotton-logo-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/09.-bogcotton-logo.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>T\u00e1 loig le f\u00e1il ar shubstr\u00e1it\u00ed m\u00f3na den Rhynchosporion sa Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach agus D\u00edghr\u00e1daithe. N\u00edl siad chomh forbartha sin sa chuid is m\u00f3 den \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach \u00f3s rud \u00e9 go bhfuil na linnte go domhain agus go g\u00e9ar agus n\u00edl m\u00f3r\u00e1n \u00edsle\u00e1in \u00e9adoimhne iontu. An \u00e1it is forbartha n\u00e1 i liopa 2, \u00e1it a bhfuil s\u00e9 mar chuid de coimpl\u00e9asc cumainn nach bhfuil f\u00e1il air chomh minic sin, \u00e1it a bhfuil linnte agus \u00edsle\u00e1in \u00e9adoimhne le f\u00e1il. T\u00e1 gobsheisc le f\u00e1il i liopa 2, idir Rhynchospora fusca agus Rhynchospora alba.<br \/>\nPortach ardaithe idirchriosach n\u00f3 iartharach \u00e9 seo agus t\u00e1 neart cos\u00falachta\u00ed ann idir an ceann seo agus bratphortach. Mar sin, t\u00e1 difear ann idir an portach seo agus portaigh ardaithe l\u00e1r na t\u00edre ar ch\u00faiseanna \u00e9ags\u00fala: t\u00e1 s\u00e9 ch\u00f3ir a bheith gann ar chaonach m\u00f3na Magellan, strucht\u00far l\u00edneach na linnte; t\u00e1 glibchaonach, aelus corcra agus lus an ghiolla le f\u00e1il go forleathan sna limist\u00e9ir idir na linnte agus t\u00e1 Sphagnum denticulatum le f\u00e1il go coitianta sna linnte. Ina theannta sin, t\u00e1 lus na m\u00f3inte (t\u00e1scaire portaigh ardaithe i L\u00e1r na T\u00edre) gann.<\/p>\n<p>T\u00e1 an t-ardphortach neamhghearrtha ar an l\u00e1ithre\u00e1n seo thar a bheith sl\u00e1n agus t\u00e1 limist\u00e9ar gn\u00edomhach l\u00e1rnach ann T\u00e1 sampla\u00ed maithe den tul\u00f3g le f\u00e1il anseo. T\u00e1 limist\u00e9ir mh\u00f3ra de phortach creatha ann chomh maith le linnte m\u00f3ra idircheangailte g\u00e9ara. Is sa limist\u00e9ar fliuch seo is m\u00f3 a bhfuil f\u00e1sra Rhynchosporion le f\u00e1il. N\u00edl m\u00f3r\u00e1n speiceas le f\u00e1il sa fhl\u00f3ra lena mbaineann. I measc na speiceas tipici\u00fail planda\u00ed t\u00e1 na s\u00fas\u00e1in Sphagnum cuspidatum agus S. denticulatum, b\u00e1chr\u00e1n, c\u00edb chorraigh go f\u00e1nach, Rhynchospora alba, S. angustifolium agus lus borraigh beag. T\u00e1 Rhynchospora fusca breathnaithe \u00f3 linnte fliucha sa l\u00e1ithre\u00e1n. Sa limist\u00e9ar gn\u00edomhach, t\u00e1 dh\u00e1 loch bheaga inl\u00edontacha agus speicis \u00e9ags\u00fala s\u00fas\u00e1n, lena n-\u00e1ir\u00edtear Sphagnum denticulatum, S. fallax agus S. angustifolium, mar aon le luachair bhog agus sp\u00edc\u00edneach thort\u00f3gach, agus cinn eile nach iad. B\u00edonn sp\u00edc\u00edneach thort\u00f3gach le f\u00e1il go hiond\u00fail i linnte i limist\u00e9ir bhratphortaigh. L\u00e9iri\u00fa \u00e9 a bheith ann gur l\u00e1ithre\u00e1n iartharach at\u00e1 ann. Taifeadadh an t-aelus duilleach gann Cephalozia elachista anseo sa bhliain 1985.<\/p>\n<p>Ar an taobh thiar den phr\u00edomhchuid, agus sruth eatarthu, t\u00e1 cruinneach\u00e1n ciorclach ann. T\u00e1 an chuma air n\u00e1r d\u00f3dh an chuid seo den phortach an oiread sin. T\u00e1 fl\u00f3ra l\u00e9icin forbartha go maith ann. Sna tul\u00f3ga, t\u00e1 an l\u00e9icean neamhchoitianta l\u00e9icean r\u00e9infhia agus fraoch m\u00f3r dosach ina bhfuil an-chuid l\u00e9icin eipif\u00edte, mar Ramalina farinacea, Physcia tenella agus Parmelia perlata. T\u00e1 linnte forbartha anseo chomh maith.<\/p>\n<p>T\u00e1 na limist\u00e9ir dh\u00edghr\u00e1daithe de phortach le f\u00e1il den chuid is m\u00f3 sna limist\u00e9ir imeallacha den ardphortach, \u00e1it a bhfuil speicis planda\u00ed mar na cinn seo go ceannasach go hiond\u00fail: fraoch m\u00f3r, sciollam na m\u00f3na, ceannbh\u00e1n gaelach, Trichophorum germanicum, fraoch naosca\u00ed agus c\u00edb chruithneachta. T\u00e1 t\u00e1scspeiceas de phortach ardaithe iartharach go minic le f\u00e1il sa d\u00e1 limist\u00e9ar de phortach gn\u00edomhach agus neamhghn\u00edomhach, amhail glibchaonach, aelus corcra agus lus an ghiolla.<\/p>\n<p>\u00d3 thuaidh, t\u00e1 ceantar a bhfuil portach r\u00e9itithe ann taobh le droimn\u00edn chomh maith le pobal dea-shaothraithe s\u00fas\u00e1in at\u00e1 ar aon dul leis an gcrios bunmhar eascaigh.T\u00e1 aistri\u00fa c\u00e9imseach go portach le f\u00e1il ann. Taifeadadh Sphagnum teres anseo, speiceas s\u00fas\u00e1in a mheastar a bheith tearc in eanaigh \u00edsealchr\u00edche.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/10.-Some_species_nice_pics-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-296\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/10.-Some_species_nice_pics-1-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/10.-Some_species_nice_pics-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/10.-Some_species_nice_pics-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/10.-Some_species_nice_pics-1.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong id=\"fauna\">F\u00e1na i bPortach Cheathr\u00fa Bheith\u00ed\/na Ceachrach<\/strong><\/p>\n<p>Is eol go bhfuil an frog coiteann (Rana temporaria) le f\u00e1il i bPortach Cheathr\u00fa Bheith\u00ed\/na Ceachrach.<\/p>\n<p>TAn t-aon mhamach a taifeadadh \u00f3n ardphortach n\u00e1 an giorria sl\u00e9ibhe \u00c9ireannach (Lepus timidus hibernicus). T\u00e1 an broc (Meles meles) i measc na speiceas mamach at\u00e1 taifeadta \u00f3 limist\u00e9ir imeallacha.<\/p>\n<p>L\u00e1ithre\u00e1n t\u00e1bhachtach go h\u00e1iti\u00fail le haghaidh na n-\u00e9an is ea Portach Cheathr\u00fa Bheith\u00ed. Tuairisc\u00edtear \u00e9 a bheith \u00e1 \u00fas\u00e1id go rialta ag an gcoileach fraoigh (Lagopus lagopus), naoscach (Gallinago gallinago), crotach (Numenius arquata) agus mallard (Anas platyrhynchos). B\u00edonn \u00e9in eile le f\u00e1il corruair ar an l\u00e1ithre\u00e1n, na cinn seo ina measc: crom\u00e1n na gcearc (Circus cyaneus), meirli\u00fan (Falco columbarius) agus g\u00e9 bh\u00e1n\u00e9adanach Ghraonlannach (Anser albifrons flavirostris) (an tSeirbh\u00eds P\u00e1irceanna N\u00e1isi\u00fanta agus Fiadh\u00falra, 1997).<\/p>\n<p>Thuairiscigh Nolan (2013) f\u00e1na damh\u00e1n a bheith i bPortach Cheathr\u00fa Bheith\u00ed.<\/p>\n<p>T\u00e1 fritile\u00e1n r\u00e9isc (Euphydryas aurinia, l\u00e9ipidipteir) taifeadta \u00f3n l\u00e1ithre\u00e1n. F\u00e9ileac\u00e1n \u00e9 sin at\u00e1 in Iarscr\u00edbhinn II de Threoir an AE um Ghn\u00e1th\u00f3ga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1 foireann LIFE ag tabhairt faoi staid\u00e9ar cuimsitheach tal\u00fan ar an l\u00e1ithre\u00e1n \u00e1lainn seo i Ros Com\u00e1in. Beidh na tortha\u00ed ar f\u00e1il anseo amach anseo. Idir an d\u00e1 linn, rinneadh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2183,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[590],"tags":[],"class_list":["post-3031","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-phortach-cheathru-bheithi-na-ceachrach"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3031"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3031\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}