{"id":3021,"date":"2017-02-14T16:39:58","date_gmt":"2017-02-14T16:39:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/saol-ar-phortach-gharascail\/"},"modified":"2022-12-21T12:02:12","modified_gmt":"2022-12-21T12:02:12","slug":"saol-ar-phortach-gharascail","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/saol-ar-phortach-gharascail\/","title":{"rendered":"Saol ar Phortach Gharascail"},"content":{"rendered":"<p>Portach m\u00f3r ardaithe is ea Portach Gharascail agus t\u00e1 51.7% den bhunphortach f\u00f3s ann. T\u00e1 cro\u00edl\u00e1r m\u00f3r fliuch ar ardchaighde\u00e1n ann de phortach ardaithe gn\u00edomhach ina bhfuil thart ar 51 ha (30%) den limist\u00e9ar portaigh ard neamhghearrtha. T\u00e1 c\u00f3rais fhairsinge, fhorbartha de linnte agus tul\u00f3ga ann. Is portach maith fliuch \u00e9 ina bhfuil neart beochta.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-1508\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Garriskil-ARB11-1024x725.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"725\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Garriskil-ARB11-1024x725.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Garriskil-ARB11-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Garriskil-ARB11-768x543.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Garriskil-ARB11.jpg 1587w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Bh\u00ed drochthionchar ag draen\u00e1il an phortaigh san am a chuaigh thart, idir dhraen\u00e1il artaireach aibhneacha na hU\u00edne agus Riffey agus ghearradh m\u00f3na, ar an su\u00edomh agus mar thoradh air sin, tharla turnamh go forleathan agus thriomaigh an talamh. Cuireadh isteach ar limist\u00e9ar thuaidh an tsu\u00edmh sna 1990\u00ed freisin nuair a rinneadh diandhraen\u00e1il dromchla a chuaigh i bhfeidhm ar limist\u00e9ar ARB agus laghdaigh s\u00e9 \u00f3 71 ha go 45 ha. Chuir NPWS bac ar na draenacha sin ag deireadh na 1990\u00ed agus faoi 2014 bh\u00ed m\u00e9ad\u00fa 5.5 ha ar limist\u00e9ar ARB go 50.9 ha. N\u00ed raibh aon ghearradh m\u00f3na ann \u00f3 na 1990\u00ed agus c\u00e9 go ndearna an d\u00f3 dam\u00e1iste roimhe seo, n\u00ed raibh aon tine mh\u00f3r ann le blianta beaga anuas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong id=\"flora\">FL\u00d3RA GHARASCAIL<\/strong><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_903\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-903\" class=\"size-large wp-image-903\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Bog-Asphodel-CaOC-1-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Bog-Asphodel-CaOC-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Bog-Asphodel-CaOC-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Bog-Asphodel-CaOC-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Bog-Asphodel-CaOC-1.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-903\" class=\"wp-caption-text\">Sciollam na m\u00f3na<\/p><\/div>\n<p>Is cuid th\u00e1bhachtach de na tul\u00f3ga iad na caonaigh phortaigh <em>Sfagnam imbricatum, S. fuscum<\/em> agus an caonach <em>Leucobryum glaucum<\/em>, ar a mb\u00edonn an caonach <em>Racomitrium lanuginosum<\/em> go minic agus uaireanta an fraoch\u00e1n <em>(Vaccinium myrtillus)<\/em>. Is \u00e9 f\u00e1sra Rhynchosporion is m\u00f3 a bh\u00edonn ar na linnte idirnasctha a chrutha\u00edonn rafta\u00ed ar sn\u00e1mh ar dhromchla an uisce. I measc na speiceas planda\u00ed is coitianta a bh\u00edonn ann t\u00e1 na caonaigh phortaigh <em>Sfagnam cuspidatum<\/em> (an ceann is coitianta) agus <em>S. auriculatum<\/em>, an t-aelus <em>Cladopodiella fluitans<\/em>, Gobsheisc, B\u00e1chr\u00e1n <em>(Menyanthes trifoliata),<\/em> Lus borraigh m\u00f3r <em>(Utricularia spp.),<\/em> Ceannbh\u00e1n <em>(Eriophorum angustifolium)<\/em> agus Cail\u00eds Mhuire mh\u00f3r <em>(Drosera anglica).<\/em> T\u00e1 Gobsheisc, speiceas seisce neamhchoitianta ar bhonn n\u00e1isi\u00fanta, i gcuid de na linnte portaigh. Taca\u00edonn na ceantair idir na linnte le faich\u00ed fliucha agus creatha \u00f3 am go ch\u00e9ile de Ghobsheisc, chomh maith le Sciollam na m\u00f3na.<\/p>\n<p>s gn\u00e1ch go mb\u00edonn f\u00e1sra an chuid eile den phortach ard, lena n-\u00e1ir\u00edtear an DRB, l\u00e1n le Fraoch m\u00f3r <em>(Calluna vulgaris)<\/em>, C\u00edb cheanngheal, Sciollam na m\u00f3na, Ceannbh\u00e1in (<em>Eriophorum vaginatum<\/em> agus <em>E. angustifolium<\/em>) agus Fraochmh\u00e1 Tras-duilleogach <em>(Erica tetralix)<\/em>. Athra\u00edonn d\u00e1ileadh agus fl\u00fairse na speiceas seo le fliuchadh m\u00f3na. De ghn\u00e1th b\u00edonn cl\u00fadach <em>Sfagnaim<\/em> n\u00edos l\u00fa n\u00e1 30%. Sna ceantair n\u00edos tirime seo is f\u00e9idir le cl\u00fadach an l\u00e9icin <em>Cladonia portentosa<\/em> a bheith ard go h\u00e1iti\u00fail. Lasmuigh de limist\u00e9ar ARB, is annamh a bh\u00edonn coimpl\u00e9isc linne ann agus nuair a bh\u00edonn is gn\u00e1ch go mb\u00edonn uisce oscailte \u00e9adomhain n\u00f3 mata\u00ed algacha iontu. B\u00edonn limist\u00e9ir bheaga d&#8217;fh\u00e1sra Rhynchosporion anseo freisin, ach n\u00ed bh\u00edonn an ghn\u00e1th\u00f3g, den chuid is m\u00f3, forbartha go maith taobh amuigh de cheantar ARB. I roinnt \u00e1iteanna b\u00edonn an portach ard \u00e1 ionradh ag Beith chl\u00famhach <em>(Betula pubescens)<\/em> agus p\u00e9ine. Go minic b\u00edonn baint ag an bp\u00e9ine le maothch\u00f3rais bheaga faoi cheannas speiceas amhail Fiann\u00e1n <em>(Molinia caerulea)<\/em>, Luachair bhog <em>(Juncus effusus),<\/em> Dris <em>(Rubus fruticosus agg.)<\/em> agus Fraoch m\u00f3r.<\/p>\n<p>Sol\u00e1thra\u00edonn na ceantair mh\u00f3ra de sheanphortach r\u00e9itithe gn\u00e1th\u00f3g bhreise ina bhfuil Fionn\u00e1n agus Fraoch m\u00f3r den chuid is m\u00f3, chomh maith le Ceannbh\u00e1in, agus i gcodanna \u00e1irithe b\u00edonn coillearnach Beith chl\u00famhach ag forbairt. San imeall thoir thuaidh den phortach ard t\u00e1 banda caol f\u00e9arthalamh eanaigh ann.<\/p>\n<p>T\u00e1 l\u00e9icean a bh\u00edonn r\u00e9as\u00fanta gann de ghn\u00e1th, Cladonia rangiferina, le f\u00e1il go fl\u00fairseach ar na tul\u00f3ga agus timpeall orthu san ARB ar an su\u00edomh (Douglas &amp; Grogan 1986).<br \/>\nAr an drochuair, b\u00edonn speicis ionracha Pinus sylvestris agus Rhododendron ponticum i roinnt \u00e1iteanna ar an bportach ard.<\/p>\n<h2><strong id=\"fauna\">F\u00c1NA GHARASCAIL<\/strong><\/h2>\n<div id=\"attachment_1095\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1095\" class=\"size-large wp-image-1095\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/GWFG-Band-Flight-1-1024x695.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"695\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/GWFG-Band-Flight-1-1024x695.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/GWFG-Band-Flight-1-300x204.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/GWFG-Band-Flight-1-768x522.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/GWFG-Band-Flight-1.jpg 1945w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-1095\" class=\"wp-caption-text\">G\u00e9anna b\u00e1n\u00e9adanacha ar an sciath\u00e1n<\/p><\/div>\n<p><em>T\u00e1 an fhoireann LIFE ag d\u00e9anamh suirbh\u00e9 ar an su\u00edomh faoi l\u00e1thair agus beidh a gcuid aimsithe i dtaca le f\u00e1na le feice\u00e1il anseo go luath.<\/em><\/p>\n<p>T\u00e1 an m\u00e9id seo a leanas bunaithe ar fhaisn\u00e9is at\u00e1 in NPWS in 2004: T\u00e1 tr\u00e9ad g\u00e9anna b\u00e1n\u00e9adanacha Graonlannacha (Anser albifrons flavirostris) (at\u00e1 liostaithe in Iarscr\u00edbhinn I de Threoir na n\u00c9an) scaipthe thar na lochanna l\u00e1r t\u00edre, lena n-\u00e1ir\u00edtear iad si\u00fad at\u00e1 gar don su\u00edomh (m.sh. Loch Dairbhreach). I ngeimhreadh 1993\/94 bh\u00ed 346 \u00e9an sa tr\u00e9ad t\u00e1bhachtach idirn\u00e1isi\u00fanta seo (Fox et al. 1994). Chuir Portach Gharascail limist\u00e9ar t\u00e1bhachtach beathaithe agus\/n\u00f3 tearmainn ar f\u00e1il do na g\u00e9anna roimhe seo, ach tuairisc\u00edonn Fox et al. (1994) go mbeatha\u00edonn na h\u00e9in anois den chuid is m\u00f3 ar fh\u00e9arthalamh dianbhainistithe agus go nglacann siad tearmann ar na lochanna. Tr\u00edna athfhliuchadh t\u00e1thar ag s\u00fail na h\u00e9in a mhealladh ar ais go dt\u00ed an portach.<\/p>\n<p>Tuairisc\u00edodh go raibh beirt Mheirli\u00fan ph\u00f3r\u00fach\u00e1in <em>(Falco columbarius) (Iarscr\u00edbhinn I, Treoir maidir le h\u00c9in)<\/em> ag fiach laistigh den l\u00e1ithre\u00e1n agus ag p\u00f3r\u00fa i bpland\u00e1il bhuairc\u00edneach in aice l\u00e1imhe. T\u00e1 t\u00e1bhacht mh\u00f3r chaomhnaithe ag baint leo seo.<\/p>\n<p>I measc na n-\u00e9an eile a \u00fas\u00e1ideann an su\u00edomh t\u00e1 scr\u00e9ach\u00f3g reilige seilge <em>(Tyto alba)<\/em> agus l\u00edon beag de ghl\u00faineach dhearg ph\u00f3r\u00fach\u00e1in <em>(Tringa totanus)<\/em>, crotach <em>(Numenius arquata)<\/em>, pilib\u00edn <em>(Vanellus vanellus)<\/em> agus naoscach <em>(Gallinago gallinago)<\/em>, b\u00edonn riabh\u00f3g mh\u00f3na <em>(Anthus pratensis)<\/em> ann freisin i rith mh\u00edonna an tsamhraidh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Portach m\u00f3r ardaithe is ea Portach Gharascail agus t\u00e1 51.7% den bhunphortach f\u00f3s ann. T\u00e1 cro\u00edl\u00e1r m\u00f3r fliuch ar ardchaighde\u00e1n ann de phortach ardaithe gn\u00edomhach ina bhfuil thart ar 51 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2552,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[558],"tags":[],"class_list":["post-3021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-ghairscil"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3021"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3370,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3021\/revisions\/3370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}