{"id":3013,"date":"2017-02-08T15:43:30","date_gmt":"2017-02-08T15:43:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/stair-phortach-an-mhongain\/"},"modified":"2022-11-29T16:01:08","modified_gmt":"2022-11-29T16:01:08","slug":"stair-phortach-an-mhongain","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/stair-phortach-an-mhongain\/","title":{"rendered":"Stair Phortach an Mhong\u00e1in"},"content":{"rendered":"<p>Rinneadh cuntas maith ar stair cheantar Chluain Mhic N\u00f3is, agus is l\u00f3n machnaimh iontach \u00e9. Is t\u00fasphointe maith \u00e9 an <a href=\"https:\/\/www.chg.gov.ie\/app\/uploads\/2015\/08\/Clonmacnoise-Draft-Management-Plan.pdf\">Dr\u00e9achtphlean Bainist\u00edochta le haghaidh l\u00e1ithre\u00e1in Oidhreachta Dhomhanda<\/a> seo.<\/p>\n<p>T\u00e1 fothracha mhainistir Chluain Mhic N\u00f3is suite laistigh de 2 km \u00f3n su\u00edomh. \u00d3n am a buna\u00edodh \u00e9 sa bhliain 548 AD go dt\u00ed an tr\u00ed\u00fa haois d\u00e9ag bh\u00ed lonna\u00edochta\u00ed m\u00f3ra sa cheantar.<\/p>\n<div id=\"attachment_1572\" style=\"width: 909px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1572\" class=\"size-full wp-image-1572\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/clonmacnoise-shannon.jpg\" alt=\"\" width=\"899\" height=\"599\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/clonmacnoise-shannon.jpg 899w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/clonmacnoise-shannon-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/clonmacnoise-shannon-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 899px) 100vw, 899px\" \/><p id=\"caption-attachment-1572\" class=\"wp-caption-text\">[Cluain Mhic N\u00f3is, agus Abhainn na Sionainne gar di.]<\/p><\/div>\n<p>An dt\u00e9adh na manaigh ag baint mh\u00f3na? Is d\u00f3cha go dt\u00e9adh \u00f3 tharla go raibh m\u00f3in in \u00fas\u00e1id \u00c9ire r\u00e9amh-Chr\u00edosta\u00ed agus gurbh \u00e9 sin an t-aon bhreosla malartach a bh\u00ed ar f\u00e1il seachas adhmad. Creidtear go raibh m\u00f3in \u00e1 baint ar imill an Mhong\u00e1in ar sc\u00e1la beag leis na c\u00e9adta bliain.<\/p>\n<div id=\"attachment_1593\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1593\" class=\"size-large wp-image-1593\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Clonmacnoise-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Clonmacnoise-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Clonmacnoise-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Clonmacnoise-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Clonmacnoise.jpg 1260w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-1593\" class=\"wp-caption-text\">[Cluain Mhic N\u00f3is, agus Abhainn na Sionainne gar di.] Pic: OPW<\/p><\/div>\n<p>In 1650 taispe\u00e1nadh an ceantar ar Shuirbh\u00e9ireacht na nD\u00fanta, agus l\u00e9ir\u00edodh gur gearradh cuid d&#8217;imeall Phortach an Mhong\u00e1in le haghaidh m\u00f3na (Tubridy agus Jeffrey, Eds. 1987). Thug Coimisin\u00e9ir\u00ed Portaigh cuairt ar an Mong\u00e1n sa chuid is luaithe den ch\u00e9ad seo caite (Townsend, 1811), mar chuid de staid\u00e9ar chun imscr\u00fad\u00fa a dh\u00e9anamh ar an bhf\u00e9idearthacht portaigh a dhraen\u00e1il sa cheantar. L\u00e9ir\u00edonn an l\u00e9arsc\u00e1il a cuireadh ar f\u00e1il (a cuireadh ar f\u00e1il ar\u00eds in Tubridy, Eag., 1984) gur glanadh an fhoraois ar an talamh m\u00e1guaird.<\/p>\n<div id=\"attachment_1599\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1599\" class=\"size-large wp-image-1599\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Mongan-2-286-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Mongan-2-286-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Mongan-2-286-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Mongan-2-286-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080924-Mongan-2-286.jpg 1260w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-1599\" class=\"wp-caption-text\">SAC Phortach an Mhong\u00e1in \u00f3n aer, agus Eiscir na Sionainne agus na nOilithreach ar an taobh agus Baile \u00c1tha Luain i bhfad uaidh. T\u00e1 limist\u00e9ar m\u00f3r r\u00e9itithe chun tosaigh ar an bportach.<\/p><\/div>\n<p>Baineadh m\u00f3in thart ar iml\u00edne ioml\u00e1n an phortaigh, agus meastar gur baineadh 59.5% den bhunchruinneach\u00e1n (Kelly <em>et al.,<\/em> 1995). Bh\u00edodh an mh\u00f3in \u00e1 baint go forleathan agus bh\u00ed an portach faoi bhagairt in 1983 (Tubridy, Eag. 1984) ach t\u00e1 maol\u00fa tagtha air sin thar na blianta, mar gheall ar idirbhearta\u00edocht a rinne An Taisce, Bord na M\u00f3na agus NPWS. Ar iarratas \u00f3n Taisce in 1985, chuaigh Bord na M\u00f3na i dteagmh\u00e1il le gach \u00e9ilitheoir bainte m\u00f3na chun idirbhearta\u00edocht a dh\u00e9anamh ar an gceist.<\/p>\n<p>Athra\u00edonn airde bruacha \u00e9adain \u00f3 n\u00edos l\u00fa n\u00e1 1m feadh an imill thoir thuaidh go dt\u00ed os cionn 2.5m feadh an imill thiar Is ar an imeall thuaidh a baineadh an m\u00e9id is l\u00fa m\u00f3na. T\u00e1 an teorainn mh\u00f3na at\u00e1 ann faoi l\u00e1thair an-chos\u00fail le himeall bunaidh an phortaigh. Ar chuid de na bruacha \u00e9adain n\u00edos sine, t\u00e1 lorg an tsle\u00e1in, an uirlis ghearrtha l\u00e1imhe a \u00fas\u00e1idtear chun m\u00f3in a bhaint, le feice\u00e1il f\u00f3s.<\/p>\n<p>N\u00ed bhaintear m\u00f3in ar an su\u00edomh a thuilleadh. N\u00edor taifeadadh an ghn\u00edomha\u00edocht seo ach in \u00e1it amh\u00e1in soir \u00f3n ardphortach in 2005 agus cuireadh deireadh leis sa tr\u00e9imhse tuairiscithe 2004-11. In ainneoin go bhfuil deireadh le baint mh\u00f3na ar an su\u00edomh, d&#8217;fh\u00e9adfadh bruacha \u00e9adain oscailte lean\u00faint ar aghaidh ag draen\u00e1il an ardphortaigh.<\/p>\n<div id=\"attachment_1573\" style=\"width: 465px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1573\" class=\"wp-image-1573 size-full\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Clonmacnoise-Draft-Management-Plan1.jpg\" alt=\"\" width=\"455\" height=\"282\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Clonmacnoise-Draft-Management-Plan1.jpg 455w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Clonmacnoise-Draft-Management-Plan1-300x186.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 455px) 100vw, 455px\" \/><p id=\"caption-attachment-1573\" class=\"wp-caption-text\">An Mong\u00e1n, gan ach Eiscir Bh\u00f3thar na nOilithreach idir \u00e9 agus an tSionainn. is iad na ceantair dhonna m\u00f3rthimpeall na h\u00e1iteanna a nd\u00e9anta\u00ed m\u00f3in a bhaint ar sc\u00e1la tionscla\u00edoch<\/p><\/div>\n<p>Ag dh\u00e1 phointe, roinneann Portach an Mhong\u00e1in teorainn le SAC Eiscir Bh\u00f3thar na nOilithreach (c\u00f3d <em>Natura 2000<\/em>: 0001776)<\/p>\n<p>T\u00e1 an su\u00edomh faoi \u00fain\u00e9ireacht phoibl\u00ed den chuid is m\u00f3, t\u00e1 limist\u00e9ar 119.00ha ag An Taisce agus is Anaclann D\u00falra ainmnithe \u00e9 faoi alt 16 den Acht um Fhiadh\u00falra, 1976.<\/p>\n<p>L\u00e9ir\u00edtear an t\u00e1bhacht a bhaineann le Portach an Mhong\u00e1in ar leibh\u00e9al n\u00e1isi\u00fanta agus idirn\u00e1isi\u00fanta \u00f3na ainmni\u00fach\u00e1in. In 1987 ainmn\u00edodh an Mong\u00e1n mar Anaclann D\u00falra N\u00e1isi\u00fanta agus ina dhiaidh sin in 1988 ainmn\u00edodh \u00e9 mar l\u00e1ithre\u00e1n RAMSAR agus aithn\u00edodh \u00e9 mar Thearmann Bithghiniteach mar chuid de l\u00edonra tearmann Chomhairle na hEorpa.<\/p>\n<p>T\u00e1 cuid mh\u00f3r de Limist\u00e9ar Faoi Chosaint Speisialta (SPA) le haghaidh \u00c9an sa cheantar freisin, cuid de Chrios Oidhreachta Chluain Mhic N\u00f3is at\u00e1 beartaithe, Limist\u00e9ar Faoi Chaomhn\u00fa Speisialta (SAC) agus Limist\u00e9ar Oidhreachta N\u00e1d\u00fartha. Le tamall anuas, t\u00e1 an Mong\u00e1n anois mar chuid de Shean-Oirthear na h\u00c9ireann in \u00e9ineacht le Portach Chl\u00f3irthigh, agus is d\u00edol sp\u00e9ise \u00e9 an ceantar i bhfeachtas <a href=\"http:\/\/www.visitoffaly.ie\">TABHAIR CUAIRT AR U\u00cdBH FHAIL<\/a>\u00cd.<\/p>\n<p>Ainmn\u00edodh an Tearmann mar Bhogach a bhfuil T\u00e1bhacht Idirn\u00e1isi\u00fanta leis (Coinbhinsi\u00fan Ramsar, 1971) agus Tearmann Bithghiniteach mar chuid de l\u00edonra tearmann Chomhairle na hEorpa in 1988.<\/p>\n<p>T\u00e1 ceantar thart ar Chluain Mhic N\u00f3is (a bhfuil an portach seo ina chuid de) ainmnithe mar Chrios Oidhreachta.<\/p>\n<p>T\u00e1 Portach an Mhong\u00e1in mar chuid de Limist\u00e9ar Rialaithe Speisialta i nDr\u00e9achtphlean Forbartha Chomhairle Contae U\u00edbh Fhail\u00ed.<\/p>\n<div id=\"attachment_1596\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1596\" class=\"size-large wp-image-1596\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080920-Mongan-048-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080920-Mongan-048-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080920-Mongan-048-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080920-Mongan-048-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/080920-Mongan-048.jpg 1260w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-1596\" class=\"wp-caption-text\">S\u00e9adchomhartha\u00ed Chluain Mhic N\u00f3is &#8211; Abhainn na Sionainne agus Suirbh\u00e9ireacht \u00f3n Aer Co U\u00edbh Fhail\u00ed, \u00c9ire, Portach an Mhong\u00e1in<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rinneadh cuntas maith ar stair cheantar Chluain Mhic N\u00f3is, agus is l\u00f3n machnaimh iontach \u00e9. Is t\u00fasphointe maith \u00e9 an Dr\u00e9achtphlean Bainist\u00edochta le haghaidh l\u00e1ithre\u00e1in Oidhreachta Dhomhanda seo. T\u00e1 fothracha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2657,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[557],"tags":[],"class_list":["post-3013","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-an-mhongain"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3013","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3013"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3013\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3014,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3013\/revisions\/3014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}