{"id":3010,"date":"2017-02-16T13:05:28","date_gmt":"2017-02-16T13:05:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/j-k-lynch-ag-tabhairt-portach-choillidh-chonnaidh-no-an-portach-mor-chun-cuimhne\/"},"modified":"2022-12-20T12:30:41","modified_gmt":"2022-12-20T12:30:41","slug":"j-k-lynch-ag-tabhairt-portach-choillidh-chonnaidh-no-an-portach-mor-chun-cuimhne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/j-k-lynch-ag-tabhairt-portach-choillidh-chonnaidh-no-an-portach-mor-chun-cuimhne\/","title":{"rendered":"J.K. Lynch ag tabhairt Portach Choillidh Chonnaidh (n\u00f3 an Portach M\u00f3r) chun cuimhne"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u2019fh\u00e1s John K Lynch suas sa Mhullach agus t\u00e1 cuimhne mhaith aige ar a bheith ag obair ar an bportach os cionn 50 bliain \u00f3 shin. Roinneann s\u00e9 na cuimhn\u00ed sin linn anseo*<\/strong><\/p>\n<p>T\u00e1 \u201c<em>Sc\u00e9al Portach Choillidh Chonnaidh, Portach Chloch Bhaile \u00cdochtarach, Portach Liatroma, an Portach M\u00f3r<\/em>, n\u00f3 p\u00e9 ainm a thugann t\u00fa f\u00e9in air, ar na bac\u00e1in le bheith mar fhoinse taitneamhachta de scoth sna blianta at\u00e1 romhainn\u2026 mar sin n\u00ed neart go cur le ch\u00e9ile, cinnteoimid go n-\u00e9ireoidh leis.<\/p>\n<p>Cl\u00fada\u00edonn limist\u00e9ar an phortaigh at\u00e1 i gceist faoi l\u00e1thair 190 heicte\u00e1r (472 acra). Mar sin f\u00e9in, is d\u00edol sp\u00e9ise an Down Survey ar thug William Petty faoi in \u00c9irinn \u00f3 1656 go 1658. Ba \u00e9 seo an ch\u00e9ad suirbh\u00e9 tal\u00fan sa domhan ar tugadh faoi, tr\u00ednar glacadh seilbh ar thailte \u00fain\u00e9ir\u00ed tal\u00fan Caitliceacha na h\u00c9ireann agus roinneadh iad ar shaighdi\u00fair\u00ed an Chomhlathais agus ar Eachtr\u00e1naithe eile. Taispe\u00e1ntar i l\u00e9arsc\u00e1ileanna an tSuirbh\u00e9 str\u00e1ice m\u00f3r lean\u00fanach de phortach \u2013 1,709 acra, 1 cheathr\u00fa acra agus 24 p\u00e9irse (691 ha) a sh\u00edneann Soir \u00f3 Dheas \u00f3 Murmod chuig bailte fearainn Liatroma\/Fiodh na gCat agus Coillidh Chonnaidh ar theorainn Chontae na M\u00ed, agus tugadh \u201can Port M\u00f3r\u201d agus \u201can Portach Dearg\u201d orthu faoi seach.<\/p>\n<p>N\u00ed bheadh bealach isteach chuig an limist\u00e9ar den chuid is m\u00f3 ag an am sin, bheadh s\u00e9 faoi uisce gan strucht\u00far b\u00f3ithre agus do-aitheanta d\u00fainne go bun\u00fasach sa l\u00e1 at\u00e1 inniu ann. Roimh an Suirbh\u00e9 Cromalach, thagr\u00f3fa\u00ed don limist\u00e9ar go h\u00e1iti\u00fail sa teanga labhartha ag an am, an Ghaeilge. Bh\u00ed fr\u00e9amhacha Feegat san oirdheisceart san Fhoirm Ghaelach den ainm \u201cFiodh na gCat\u201d aistrithe go \u201cThe Wood of the Cats\u201d \u2013 cait fhi\u00e1ine\/fia-chait a bheadh iontu seo, ar an d\u00f3igh ch\u00e9anna ach i bhfad n\u00edos m\u00f3 n\u00e1 cat t\u00ed an lae inniu agus bh\u00ed siad thar a bheith coitianta faoin tuath. D\u00fairt an Dr. Philip O\u2019Connell, stara\u00ed aitheanta i dt\u00fas na 1900aid\u00ed, agus \u00f3n gceantar \u00f3 dh\u00fachas, go dtugta\u00ed Monuorogata Bog\u201d \u2013 Moinfhear na gCat\u201d ar an bPortach M\u00f3r freisin \u2013 s\u00e9 sin m\u00f3in\u00e9ar riascach n\u00f3 portach na gcat. T\u00e1 an 190 ha de Phortach Choillidh Chonnaidh mar a thagra\u00edtear d\u00f3 go hoifigi\u00fail inniu, mar bh\u00ed s\u00e9 go topagrafach os cionn 350 bliain \u00f3 shin.<\/p>\n<p>T\u00e1 cuimhn\u00ed maidir leis an bportach ag imeacht as cuimhne na ndaoine agus n\u00ed br\u00e9ag a r\u00e1 go gceangla\u00edonn daoine an focal le criathrach fliuch de sheascann n\u00f3 riasc \u2013 \u00e1it fhi\u00e1in ghruama lena bheith ann, go h\u00e1irithe le linn drochaimsire \u2013 \u00e1it a bhf\u00e9adfadh duine imeacht gan t\u00e1sc n\u00e1 tuairisc, gan f\u00e1il a bheith air\/uirthi tar \u00e9is a bheith slogtha s\u00edos sa phuiteach dubh! Ar nd\u00f3igh t\u00e1 portaigh i bhfad n\u00edos sp\u00e9isi\u00fala n\u00e1 sin. Is taiscumar at\u00e1 iontu agus leabharlann ar fhl\u00f3ra na tal\u00fan le os cionn na m\u00edlte bliain agus aithn\u00edtear iad mar linn charb\u00f3in t\u00e1bhachtach don domhan. Tar \u00e9is den leath\u00e1n oighir a chl\u00fadaigh an t\u00edr seo thart ar 15,000 bliain \u00f3 shin c\u00fal\u00fa, bh\u00ed an bealach r\u00e9itithe do chruth\u00fa portaigh. T\u00e1 portaigh na h\u00c9ireann idir 5,000 agus 10,000 bliain d\u2019aois.<\/p>\n<p>Seasann siad amach os comhar an domhain mh\u00f3ir agus t\u00e1 siad mar ghn\u00e9 r\u00edth\u00e1bhachtach de th\u00edrdhreach na h\u00c9ireann. N\u00ed m\u00f3r na portaigh, at\u00e1 saibhir \u00f3 thaobh na bith\u00e9ags\u00falachta de, a bheith b\u00e1ite chun f\u00e1s a bhaint amach agus crutha\u00edonn s\u00e9 sin fadhbanna do thalamh talmha\u00edochta at\u00e1 c\u00f3ngarach d\u00f3ibh, ach is f\u00e9idir an fhadhb seo a sh\u00e1r\u00fa. Rinne \u00e1r sinsir gn\u00edomhartha uaf\u00e1sacha ar dhaoine eile, chuir i bportaigh iad agus f\u00e1gann an leasaitheach n\u00e1d\u00fartha at\u00e1 sna portaigh m\u00f3na \u2013 tainnin \u2013 coirp at\u00e1 caomhnaithe go hioml\u00e1n againn nuair a aims\u00edtear iad na c\u00e9adta bliain ina dhiaidh sin \u2013 c\u00e9 go mb\u00edonn an craiceann ar dhath donn ar n\u00f3s an leathair. Tugann scr\u00faduithe le seand\u00e1laithe f\u00f3ir\u00e9inseacha tuiscint n\u00edos fearr duine maidir le haiste bia, st\u00edl mhaireacht\u00e1la, aois srl., an duine a fuair b\u00e1s. D\u00e9anaimid cur s\u00edos ar th\u00e1irge an phortaigh mar mh\u00f3in (turf), an focal c\u00e9anna a \u00fas\u00e1idtear sa Ghearm\u00e1inis agus \u00fas\u00e1idtear an focal m\u00f3in (peat) sa Bh\u00e9arla. Bhain na portaigh, chomh fada is a bhain s\u00e9 len\u00e1r gcomharsana ar an oile\u00e1n is c\u00f3ngara\u00ed d\u00fainn leis na Gaeil agus, d\u00e1 bhr\u00ed sin, d\u00e9anann siad cur s\u00edos ar bhealach d\u00edspeag\u00fail ar mhuintir na h\u00c9ireann mar \u201cboggies\u201d. Is d\u00f3igh gur mar thoradh ar fhormh\u00f3r na t\u00edrdhreacha a bheith cl\u00fadaithe le portaigh a bh\u00ed an dearcadh sin acu, ach bh\u00ed na portaigh leis na c\u00e9adta bliain mar an t-aon fhoinse breosla chun tithe primit\u00edbheacha agus tithe nua-aimseartha a th\u00e9amh suas go dt\u00ed an l\u00e1 at\u00e1 inniu ann. T\u00e1 asta\u00edochta\u00ed d\u00e9-ocsa\u00edd charb\u00f3in agus deireadh a chur de r\u00e9ir a ch\u00e9ile le breosla\u00ed iontaise ar roinnt de na c\u00faiseanna a chinnt\u00edonn anois gur \u00e1iteanna oidhreachta n\u00e1d\u00fartha caomhnaithe agus l\u00e1ithre\u00e1in mion-seand\u00e1la\u00edochta tionscla\u00edoch in \u00e9ineacht le traidisi\u00fain a bhaineann le b\u00e9aloideas na portaigh at\u00e1 fanta againn.<\/p>\n<div id=\"attachment_892\" style=\"width: 486px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/10947550984_40b6b5bc41_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-892\" class=\"size-full wp-image-892\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/10947550984_40b6b5bc41_o.jpg\" alt=\"\" width=\"476\" height=\"502\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/10947550984_40b6b5bc41_o.jpg 476w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/10947550984_40b6b5bc41_o-284x300.jpg 284w\" sizes=\"auto, (max-width: 476px) 100vw, 476px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-892\" class=\"wp-caption-text\">M\u00f3in \u00e1 tabhairt abhaile \u00f3 Choillidh Chonnaidh<\/p><\/div>\n<p>T\u00e1 \u201ca bheith ar an bportach\u201d ar cheann den na cuimhn\u00ed is faide siar at\u00e1 agam, bh\u00ed m\u00e9 c\u00faig bliana (5) d\u2019aois ag an am sin, sa bhliain 1955.<\/p>\n<p>Bh\u00ed \u201cbruach\u201d n\u00f3 portach m\u00f3na againn san \u00e1it ar thugamar <em>Portach Liatroma<\/em> air agus th\u00e1inig s\u00e9 sin le feirm thal\u00fan. Bh\u00ed na bruacha m\u00f3na tomhaiste i bp\u00e9irs\u00ed (agus n\u00ed iasc at\u00e1 i gceist!) \u2013 t\u00e1 1 ph\u00e9irse ar chomhfhad le 5.5 slat arbh ionann \u00e9 agus thart ar 5 m\u00e9adar. Bhain m\u2019athair (Harry) agus mo sheanathair (John) m\u00f3in an samhradh sin.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an \u201cbruach\u201d m\u00f3na in aice l\u00e1imhe ag John agus Mat Reilly, b\u2019as Liatroim chomh fada agus is cuimhin liom don bheirt, bhain siadsan m\u00f3in an s\u00e9as\u00far sin freisin. <em>Bh\u00edodh John Bracken, John Gibney, Nicholas Dolan, Baile an tSl\u00e9ibhe, George Bough, R\u00e1th an Tamhain, Patsy Cassidy, Shancarnan, Jimmy Smith, as Liatroim <\/em> ag obair go rialta ar thaobh <em>R\u00e1th an Tamhain<\/em> den phortach c\u00e9anna. T\u00e1 beag\u00e1n cuimhne agam freisin ar <em>Peter Lynch, as Liatroim<\/em> ag obair ar an bportach \u00e1it \u00e9igin in aice linn. Bh\u00edodh comhr\u00e1 againn le John Travers agus le beirt n\u00f3 tri\u00far bainteoir\u00ed m\u00f3na eile ar thaobh <em>Choillidh Chonnaidh<\/em>, ach n\u00ed cuimhin liom a gcuid ainmneacha.<\/p>\n<p>Bh\u00ed <em>Portach Liatroma<\/em> s\u00e1ch ci\u00fain i gcompar\u00e1id le taobh <em>R\u00e1th an Tamhain<\/em> agus <em>Cloch Bhaile<\/em> \u00cdochtarach, \u00e1it a bh\u00ed thar a bheith gn\u00f3thach. T\u00e1 cuimhne ghrinn agam go raibh teorainn an bhruaigh a bh\u00ed againne marc\u00e1ilte le crann fia-\u00fall a chuir mo sheanathar blianta roimhe sin agus a bh\u00ed ag f\u00e1s ansin go dt\u00ed le gairid. Marc\u00f3ir iontach a bh\u00ed sa chrann a chuidigh linn an bruach a dh\u00e9anamh amach mar go raibh gach bruach m\u00f3na cos\u00fail le ch\u00e9ile. Chomh maith leis sin bh\u00ed crainn fe\u00e1 aib\u00ed curtha ar bhruacha phortaigh Lynch agus Reilly araon. Is cos\u00fail gur chuir an d\u00e1 theaghlach na crainn i bhfad siar \u2013 os cionn 100 bliain \u00f3 shin \u2013 c\u00e9 go bhf\u00e9adfadh s\u00e9 nach bhfuil s\u00e9 sin f\u00edor go hioml\u00e1n ar ch\u00faiseanna eile. Bh\u00ed an bruach m\u00f3na seo gar go maith do bhaile fearainn <em>R\u00e1th an Tamhain,<\/em> ach chun dul chomh fada leis bh\u00ed achar fada le taistil ar bh\u00f3thar poibl\u00ed suas go <em>Liatroim<\/em> ag t\u00f3g\u00e1il an l\u00e1na ar dheis s\u00edos go dt\u00ed an portach, ag trasn\u00fa na \u201cceise\u201d thar an bpr\u00edomhdhraen agus isteach ar l\u00e1r an phortaigh \u2013 achar a bh\u00ed os cionn 1 m\u00edle. Blianta ina dhiaidh sin, i dt\u00fas na 1960aid\u00ed, thug m\u00e9 c\u00fanamh do m\u2019athair leis na crainn fe\u00e1 a ghearradh le cros-s\u00e1bh. Bhain na Reillys roinnt d\u00e1 gcuid crainn f\u00e9in an bhliain sin freisin. Obair chrua a bh\u00ed i gceist anseo ach rinne an cros-s\u00e1bh obair r\u00edmhaith ar an adhmad.<\/p>\n<p>D&#8217;aistr\u00edomar le m\u00f3in a bhaint ar an bportach ar thaobh <em>R\u00e1th an Tamhain<\/em> \u00f3 1956 ar aghaidh. Bh\u00ed an bruach m\u00f3na seo in aice len\u00e1r bhfeirm agus thar a bheith \u00e1isi\u00fail. Mar gheall nach mba linn f\u00e9in an bruach, fuair m\u2019athair bruach leathph\u00e9irse (thart ar 2.5 m\u00e9adar) ar c\u00edos agus d\u2019\u00edoc s\u00e9 \u00a31 agus 10 scilling air go bliant\u00fail le gn\u00edomhaire an phortaigh a raibh c\u00f3na\u00ed air in <em>Achadh an I\u00fair<\/em>. Tugadh an fear seo faoi chigireacht ar na bruacha go l\u00e9ir a bh\u00ed in \u00fas\u00e1id chun a chinnti\u00fa go raibh \u00edoca\u00edocht suas chun d\u00e1ta d\u00e9anta ag gach duine. De ghn\u00e1th, fuaireamar leathph\u00e9irse (2.5 m\u00e9adar) ar c\u00edos ach bh\u00ed go leor eile cos\u00fail leis na Daltons a bhain p\u00e9irse ioml\u00e1n ar fhad an bhruaigh.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-1387\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Killyconny-1024x523.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"523\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Killyconny-1024x523.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Killyconny-300x153.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Killyconny-768x392.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Killyconny.jpg 1151w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Ag baint mh\u00f3na<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Mhair an turas bliant\u00fail ar an bportach ar feadh tr\u00e9imhse choic\u00edse go tr\u00ed seachtaine, le meitheal \u201cshle\u00e1nad\u00f3ir\u00ed\u201d agus \u201cglacair\u00ed\u201d n\u00f3 \u201cfear barra\u201d agus baineadh an mh\u00f3in nuair a bh\u00edodh an barra curtha ag baile agus am le sp\u00e1r\u00e1il \u2013 bh\u00ed s\u00e9 bunaithe ar fh\u00e9ilire na feirmeoireachta.<\/p>\n<p>Bh\u00ed ullmh\u00fa an bhruaigh m\u00f3na r\u00edth\u00e1bhachtach. Mar gur portach ardaithe a bh\u00ed i gceist anseo, baineadh an scraith uachtair de, go ginear\u00e1lta go doimhneacht dh\u00e1 throigh ar a laghad \u2013 bh\u00ed an scraith seo d\u00e9anta suas d\u2019fhraoch, fr\u00e9amhacha agus m\u00f3in dhonn \u00e9adrom, mar a thugamar uirthi. N\u00ed bheadh m\u00f3r\u00e1n maitheasa leis an mh\u00f3in seo mar \u00e1bhar tine. Caitheadh smut\u00e1in mh\u00f3ra s\u00edos ar an mbruach \u00edochtair agus isteach sa pholl portaigh a bh\u00ed fanta \u00f3n mbliain roimhe sin. Dh\u00e9anfadh an m\u00e9id sin daingni\u00fa ar an \u00e1it le deis a thabhairt d\u2019fhear agus do bharra rotha chun oibri\u00fa go s\u00e1bh\u00e1ilte gan str\u00f3 nuair a chuirt\u00ed t\u00fas le baint na m\u00f3na. Glanta\u00ed an bruach uachtair agus dh\u00e9anta\u00ed \u00e9 a chearn\u00fa go mbeadh s\u00e9 chomh cothrom le bord bill\u00e9arda\u00ed.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an lucht bainte m\u00f3na thar a bheith cruinn agus m\u00f3rtasach \u00f3 thaobh an bhruaigh a ullmh\u00fa. Is sle\u00e1n uchta a thugta\u00ed ar an uirlis a \u00fas\u00e1ideadh do bhaint na m\u00f3na \u2013 go ginear\u00e1lta dh\u00e9anta\u00ed \u00e9 ar chruth l\u00e1\u00ed, ach bh\u00ed an tsle\u00e1n i bhfad n\u00edos gal\u00e1nta, n\u00edos l\u00fa agus n\u00edos \u00e9adroime. Bh\u00ed an chos gearr le t\u00ed ag a dheireadh. Ach go h\u00e1iti\u00fail, is ioma\u00ed sle\u00e1nad\u00f3ir a dh\u00e9anfadh cos a bheadh oiri\u00fanach d\u00f3ibh f\u00e9in. Bh\u00ed taobhanna an tsle\u00e1in agus an chiumhais chomh g\u00e9ar le r\u00e1s\u00far, is uirlis oibre cont\u00fairteach a bh\u00ed sa tsle\u00e1n. N\u00ed cuimhin liom aon bhainteoir m\u00f3na ag \u00fas\u00e1id sle\u00e1n chliath\u00e1in \u2013 sle\u00e1n den chine\u00e1l c\u00e9anna a bh\u00ed anseo le n\u00edos m\u00f3 teacht aniar le cliath\u00e1n miotail bhreise a bh\u00ed casta suas ar thaobh amh\u00e1in le linn a dh\u00e9anta. Bh\u00edodh s\u00e9 r\u00e1ite go h\u00e1iti\u00fail gur bhain roinnt den lucht baint m\u00f3na triail as.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1384\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/turf_cutting2.jpg\" alt=\"\" width=\"550\" height=\"367\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/turf_cutting2.jpg 550w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/turf_cutting2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Is \u00e9ard a bh\u00ed le d\u00e9anamh ag an\u201d nglacaire\u201d a bh\u00ed ar an mbruach \u00edochtair a bharra a bheith ullmhaithe aige, seasamh in \u00e1it oiri\u00fanach agus a bheith ag s\u00fail le agus breith ar an bhf\u00f3d a bh\u00ed \u00e1 chaitheadh ag an sle\u00e1nad\u00f3ir, an f\u00f3d a chur ar an mbara agus breith ar an gc\u00e9ad fh\u00f3d eile ansin agus an m\u00e9id sin a dh\u00e9anamh ar\u00eds agus ar\u00eds eile. Bh\u00ed scil ag fear an bhara freisin \u2013 bh\u00ed s\u00e9 mar ch\u00faram air an obair a dh\u00e9anamh n\u00edos \u00e9asca don bhainteoir m\u00f3na seachas sin d\u2019\u00e9ireodh s\u00e9 teasa\u00ed idir an bheirt. Is ioma\u00ed sle\u00e1nad\u00f3ir a choinneodh sol\u00e1thar m\u00f3na le dh\u00e1 bhara ar mhaithe le deifir a chur leis an obair. Bh\u00ed g\u00e1 gach f\u00f3d a shocr\u00fa ar an mbara ar bhealach slachtmhar, agus bh\u00edt\u00ed ag cur leis sin go mbeadh an bara l\u00e1n, rud a chiall\u00f3dh go bhf\u00e9adfa\u00ed an t-ualach a fholmh\u00fa go heala\u00edonta \u2013 gan f\u00f3d ar bith a bhriseadh \u2013 eagraithe go n\u00e9ata, b\u2019fh\u00e9idir suas le 50 slat ar shi\u00fal.<\/p>\n<p>Nuair a chr\u00edochna\u00edt\u00ed an l\u00e1 oibre, chuirt\u00ed an tsle\u00e1n i bhfolach in \u00e1it \u00e1irithe chomh maith leis an mbara, n\u00ed h\u00e9 go smaoineodh duine ar bith na huirlis\u00ed sin a thabhairt leo!<\/p>\n<p>Agus lean s\u00e9 ar aghaidh mar sin, ag baint s\u00edos sa phortach, agus an mh\u00f3in ag \u00e9irigh n\u00edos dorcha de r\u00e9ir mar a chuathas s\u00edos n\u00edos doimhne, agus ar deireadh d\u2019aims\u00edt\u00ed adhmad portaigh agus maid\u00ed, a chiallaigh nach raibh n\u00edos m\u00f3 m\u00f3na ann.<\/p>\n<p>Uaireanta eile, d\u2019aims\u00edt\u00ed m\u00f3in phuitigh agus bh\u00ed oibr\u00edocht de chine\u00e1l eile i gceist lena theacht ar an bpuiteach seo a bh\u00ed an-luachmhar agus chomh maith le gual.<\/p>\n<p>B\u00ed a dh\u00fashl\u00e1in f\u00e9in ag baint lena dhul s\u00edos domhain \u2013 an t-uisce ag sileadh isteach in \u00e1it oibre an bhainteora \u2013 bheadh s\u00e9 thar a bheith airdeallach i gc\u00f3na\u00ed agus iarracht lean\u00fanach a bheadh i gceist leis an \u00e1it a choinne\u00e1il gan dul faoi uisce. Is \u00e9 seo an \u00e1it ar th\u00e1inig ullmh\u00fa an bhruaigh isteach i gceart. Bh\u00ed daoine thar a bheith c\u00faramach \u00f3 thaobh a gcuid oibre ceal sl\u00e1inte agus s\u00e1bh\u00e1ilteacht an lae inniu, bh\u00ed tuiscint mhaith acu go l\u00e9ir ar na cont\u00fairt\u00ed a bhain lena dtimpeallacht oibre. N\u00edor chuala m\u00e9 faoi thimpiste ar an bportach in ainneoin an tsle\u00e1in a bh\u00ed thar a bheith g\u00e9ar agus poill agus draenach doimhne an phortaigh gan chosaint. Bh\u00edodh go leor leana\u00ed ag cuidi\u00fa ar an bportach agus iad astu f\u00e9in, go h\u00e1irithe nuair a bh\u00ed an mh\u00f3in \u00e1 \u201cgr\u00f3igeadh\u201d. Ach chlo\u00edomar le treoracha na ndaoine f\u00e1sta bh\u00ed \u00e1 gcur ina lu\u00ed orainn \u00f3 bh\u00edomar beag b\u00eddeach agus d\u00e1 bhr\u00ed sin, th\u00e1ngamar abhaile sl\u00e1n s\u00e1bh\u00e1ilte. N\u00ed raibh a leith\u00e9id de rud ann agus f\u00e1na\u00edocht le grinnscr\u00fad\u00fa ar a raibh le feice\u00e1il agus b\u2019fh\u00e9idir dul i s\u00e1inn n\u00f3 m\u00edsc a dh\u00e9anamh ar bhruach eile.<\/p>\n<p>M\u00e1 bh\u00ed an aimsir thirim agus go maith, thriomaigh an mh\u00f3in a bh\u00ed scartha amach ar an bportach, d\u2019\u00e9ir\u00edodh s\u00ed crua agus chuirt\u00ed an mh\u00f3in i \u201cgcearn\u00f3ga\u201d mar a thugamar orthu \u2013 s\u00e9 sin ceithre fh\u00f3d a leagan amach le sp\u00e1s eatarthu agus ceann a chur os cionn an chinn eile go dt\u00ed thart ar ch\u00faig n\u00f3 s\u00e9 cinn ar airde. Chuir an modh seo leis an bpr\u00f3iseas triomaithe agus cruachana agus tar \u00e9is seachtain n\u00f3 dh\u00f3, bail\u00edodh an mh\u00f3in thirim a bh\u00ed sna cearn\u00f3ga seo agus cuireadh i gclampa\u00ed beaga iad a bh\u00ed cine\u00e1l cos\u00fail le triant\u00e1n dronuilleogach. F\u00e1gadh iad sin le triom\u00fa amach tuilleadh agus rinneadh clampa\u00ed m\u00f3ra n\u00f3 cruacha d\u00f3ibh n\u00f3 tugadh abhaile ar charr agus ar chapall iad, cuireadh isteach i seideanna n\u00f3 i gcruach san iothlainn iad. B\u2019fh\u00e9idir go s\u00e1bh\u00e1ladh roinnt teaghlaigh d\u00edol dh\u00e1 bhliain den mh\u00f3in ar dt\u00fas, agus ar an gcaoi sin chinnteofa\u00ed nach nd\u00f3fa\u00ed ach m\u00f3in na ch\u00e9ad bhliana mar go gcuirfeadh an mh\u00f3in sin teas agus caighde\u00e1n d\u00f3 n\u00edos fearr ar f\u00e1il. Bh\u00ed c\u00e1il ar theaghlach Dalton \u00f3n <em>Mullach<\/em> mar gheall ar chaighde\u00e1n a gcuid m\u00f3na agus bh\u00ed formh\u00f3r na m\u00f3na sin tr\u00ed bliana d\u2019aois.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Ag ithe ar an bportach<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1385 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/tea-on-the-bog.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"707\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/tea-on-the-bog.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/tea-on-the-bog-300x207.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/tea-on-the-bog-768x530.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>N\u00ed raibh b\u00e9ile ar bith chomh maith leis an mb\u00e9ile ar an bportach \u2013 chuidigh an obair chrua agus aer \u00far an phortaigh le goile maith. Bh\u00ed an bia simpl\u00ed agus foll\u00e1in. Bh\u00ed c\u00farsa\u00ed an-bhun\u00fasach. Lasta\u00ed tine thart ar mhe\u00e1n lae in \u00e1it s\u00e1bh\u00e1ilte i log \u00e1it a raibh foscadh \u2013 san \u00e1it ch\u00e9anna leis na blianta roimhe sin, de ghn\u00e1th.<\/p>\n<p>Bh\u00ed cine\u00e1l foscadh againn ar bhaineamar \u00fas\u00e1id as leis an mb\u00e9ile a ithe \u2013 bh\u00ed s\u00e9 seo in aice le bruach nach raibh in \u00fas\u00e1id agus bh\u00ed s\u00e9 t\u00f3gtha go h\u00e1lainn \u2013 strucht\u00far \u00edseal oscailte ar n\u00f3s na pluaise agus a aghaidh as an ngaoith. Rinne bainteoir\u00ed m\u00f3na roimhe seo an foscadh as an bportach a bh\u00ed ag f\u00e1s agus t\u00e1 s\u00e9 ansin leis na blianta. Bh\u00ed an bia simpl\u00ed, c\u00e1ca agus im baile, ceapair\u00ed sic\u00edn agus d\u2019fhiuchta\u00ed na huibheacha in uisce an phortaigh. Is cuimhin liom go bhfaight\u00ed uisce le haghaidh an tae \u00f3 thobar f\u00edoruisce a bh\u00ed ar thalamh John Bracken. Bh\u00ed cup\u00e1n eile tae agus c\u00e1ca baile ar\u00eds amach sa tr\u00e1thn\u00f3na.<\/p>\n<p>I ndeireadh an lae, cinnt\u00edodh go m\u00fachta\u00ed an tine go hioml\u00e1n, tr\u00ed uisce a dhoirteadh uirthi. N\u00ed cuimhin liom fi\u00fa tine bheag f\u00e9in ag briseadh amach le linn an ts\u00e9as\u00fair bainte m\u00f3na.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Teaghlaigh a bh\u00edodh ag baint mh\u00f3na<\/strong><\/span><\/p>\n<p>B\u00edodh John Gibney, an Mullach agus John Bracken, <em>Liatroim<\/em> agus George Bough, <em>R\u00e1th Tamhain<\/em> ag baint mh\u00f3na achar gearr uainne ar Phortach <em>Liatroma<\/em>, mar at\u00e1 luaite agam cheana Ar thaobh <em>Chloch Bhaile<\/em> \u00cdochtarach bh\u00edodh Hughie Reilly, <em>R\u00e1th Tamhain<\/em> agus a chlann mhac Owen agus Michael, bainteoir\u00ed bliant\u00fala agus dream sp\u00e9isi\u00fail le comhr\u00e1 bre\u00e1 a dh\u00e9anamh leo Is cuimhin liom a n-athair Hughie mar fhear s\u00e9imh, dea-labhartha.<\/p>\n<p>B\u00edodh teaghlach Reilly ag baint mh\u00f3na ar feadh tr\u00ed seachtaine mar go raibh bruach m\u00f3r acusan. Bh\u00ed asal agus carr acu, \u201cNeddy\u201d a bh\u00ed mar ainm ar an asal agus thugadh siad an mh\u00f3in abhaile ar an mbealach sin. Thagadh deirfi\u00far leo, Bernadette lena madra \u201cBruno\u201d le tae agus ceapair\u00ed chucu faoi dh\u00f3 sa l\u00e1 \u2013 ag a 1pm agus ag a 4pm. N\u00edor las siad tine riamh ar fhait\u00edos go n-imeodh an tine \u00f3 smacht.<\/p>\n<p>Bh\u00edodh Andy, P.J. agus Seamus Mc Kenna \u00f3 Lislin ag baint mh\u00f3na in aice leis na Reillys agus bh\u00ed bruach m\u00f3r le baint acusan freisin. Is cuimhin liom na Tully\u2019s \u00f3 Lislin \u2013 ach n\u00ed cuimhin liom na ch\u00e9adainmneacha a bh\u00ed orthu \u2013 bh\u00ed siadsan n\u00edos faide uainn agus iad ag saothr\u00fa leo go ci\u00fain.<\/p>\n<p>Bh\u00ed sc\u00e9al grinn ag Johnny Smith, <em>Chloch Bhaile<\/em> \u00cdochtarach i gc\u00f3na\u00ed, a bh\u00ed ag baint mh\u00f3na in aice l\u00e1imhe. Bh\u00ed Stephen Carolan, R\u00e1th Tamhain, fear eile a bh\u00ed ci\u00fain ar an mbruach sa chomharsanacht sin freisin, mar a bh\u00ed Kevin Reilly \u00f3 <em>Lislin<\/em> \u2013 bh\u00ed seisean sa teach ina mb\u00edodh mo shin-sin seanathair, James Lynch tr\u00e1th den tsaoil.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an mh\u00f3in a bh\u00ed s\u00e1bh\u00e1ilte le hiompar \u00f3na bruacha boga lena cur ar charranna m\u00f3ra ar thalamh crua. Bhaint\u00ed \u00fas\u00e1id as sleamhn\u00e1in a bh\u00edodh \u00e1 dtarraingt ag asal go minic chun na cr\u00edche sin. Bh\u00ed an t-asal ar an ainmh\u00ed ab fhearr le hoibri\u00fa ar an bportach mar gur chiallaigh neart agus me\u00e1chan an asail go raibh s\u00e9 in ann uala\u00ed a iompair ar thalamh a bh\u00ed thar a bheith bog. I gcodanna eile den t\u00edr, ach a bh\u00ed n\u00edos forleithne i gCiarra\u00ed, bhaint\u00ed \u00fas\u00e1id \u201cCapaill\u00edn\u00ed Portaigh\u201d don obair seo.<\/p>\n<p>Bh\u00ed Vincie Lynch, <em>R\u00e1th Tamhain<\/em> agus a dhearth\u00e1ir Mickey n\u00edos faide \u00f3 bhaile agus bh\u00ed asal agus carr acusan freisin. N\u00ed raibh s\u00e1r\u00fa Willie agus Bernie \u00f3 chlann Dalton \u00f3n <em>Mullach<\/em> le f\u00e1il mar bhainteoir\u00ed m\u00f3na, bh\u00ed siad an-ch\u00faramach agus bh\u00ed siad f\u00edor-bhr\u00f3d\u00fail as an m\u00e9id m\u00f3na a bh\u00ed \u00e1 bhaint acu agus as na cruacha m\u00f3ra m\u00f3na chomh maith. Thug siad capall agus carr leo gach aon l\u00e1 le m\u00f3in na bliana roimhe sin a thabhairt abhaile. Thugadh Bean U\u00ed Dalton cuairt ar a clann mhac ar an bportach tr\u00ed huaire a laghad le linn an ts\u00e9as\u00fair bainte m\u00f3na. Bh\u00edodh tine lasta acu agus an citeal ag fiuchadh agus iad ag fanacht lena cuairt.<\/p>\n<p>Bh\u00edodh Pat agus Tommy Bradley \u00f3 <em>R\u00e1th Tamhain<\/em> ag baint mh\u00f3na freisin. Bh\u00ed Val Rotchford, Oliver Gilsenan, John Brennan, Matt Feddis, Matt Dalton, Denis agus Bobby Nulty agus Jack Reilly \u00f3 <em>R\u00e1th Tamhain<\/em> agus a mhac Tony, ar bhainteoir\u00ed m\u00f3na bliant\u00fala a bh\u00ed n\u00edos faide s\u00edos an portach. Bh\u00edodh na Heerys as <em>Lios na nGabhann<\/em> agus na O\u2019Reillys (mo chuid uncail\u00ed) \u00f3 <em>Achadh an tSeagail, Muintir Chonnacht<\/em> agus na Muldoons ag baint mh\u00f3na ar thaobh <em>Fh\u00edodh na gCat<\/em>.<\/p>\n<p>Bh\u00ed go leor, leor eile i gceist \u00f3 chian agus \u00f3 ch\u00f3ngar ach t\u00e1 a gcuid ainmneacha imithe as mo cheann. Am do chaidreamh s\u00f3isialta a bh\u00ed i gceist leis an mh\u00ed ar an bportach idir na comharsana \u00f3 gach cearn; briseadh a bh\u00ed ann a raibh f\u00e1ilte mh\u00f3r roimhe freisin \u00f3 obair l\u00e1imhe agus leadr\u00e1nach na feirme \u2026 briseadh iontach a bh\u00ed ann n\u00f3 \u201csaoire ar an bportach\u201d.<\/p>\n<p>Cuimhn\u00edonn m\u2019athair \u00f3n tr\u00e1th a raibh s\u00e9 f\u00e9in \u00f3g an f\u00edb\u00edn oibre a bh\u00edodh ar an bportach leis na c\u00e9adta ag baint mh\u00f3na chun sol\u00e1thar a dh\u00e9anamh don gheimhreadh agus ar feadh na bliana go l\u00e9ir, go deimhin, is \u00ed an mh\u00f3in an t-aon fhoinse c\u00f3caireachta a bh\u00edodh sna tithe ag an am \u2013 n\u00ed raibh tr\u00e1cht ar leictreachas n\u00f3 ar gh\u00e1s i mbuid\u00e9al.<\/p>\n<p>N\u00ed raibh aon tarra ar bh\u00f3thar an phortaigh ag an am, mar sin n\u00ed raibh rud ar bith \u00e9asca faoin turas rothair \u00f3n <em>Mhullach<\/em>. Bh\u00ed c\u00e1il na flaithi\u00falachta ar theach mhuintir Daltons sa Mhullach le craosach m\u00f3na th\u00edos agus bh\u00ed aithne air mar theach c\u00e9il\u00ed freisin.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1339\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Sundew.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Sundew.jpg 1200w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Sundew-300x100.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Sundew-768x256.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Sundew-1024x341.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>An fiadh\u00falra ar an bportach<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Is cuimhin liom go raibh go leor fiadh\u00falra ar Phortach <em>Choillidh Chonnaidh<\/em> agus sa limist\u00e9ar in aice l\u00e1imhe. Bh\u00ed droch-dhraen\u00e1il a dh\u00e9anamh ar thalamh feirme agus bh\u00ed leibh\u00e9il an uisce ard go ginear\u00e1lta. D\u2019fheidhmigh an portach mar sp\u00fainse agus scaoil amach uisce ar bhonn lean\u00fanach fi\u00fa le linn samhradh tirim.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an t-uisce gan truailli\u00fa agus glan \u2013 mhion\u00f3dh go leor de na daoine scothaosta go mb\u00edodh an breac sruth\u00e1in fl\u00fairseach sna sruth\u00e1in a bh\u00ed n\u00edos m\u00f3 agus n\u00edos doimhne. Is cuimhin liom <strong>breac sruth\u00e1in<\/strong> a fheice\u00e1il c\u00fapla uair sa sruth\u00e1n a bh\u00ed ag s\u00edneadh le talamh mhuintir Farrelly i <em>gCloch Bhaile<\/em> \u00cdochtarach.<\/p>\n<p>De r\u00e9ir cuimhne mhuintir na h\u00e1ite ba ghn\u00e1thrud breith ar bhreac sruth\u00e1in d\u00e1 mb\u00e9ile agus is cinnte go raibh eascanna fl\u00fairseach agus ina mb\u00e9ile blasta.<\/p>\n<p>Dh\u00e9anta\u00ed an fheirmeoireacht le capaill i gc\u00f3na\u00ed; chuirt\u00ed coirce agus bhaint\u00ed \u00e9 le barra baint fh\u00e9ir n\u00f3 le ceangl\u00f3ir agus dh\u00e9anta\u00ed \u00e9 a st\u00f3c\u00e1il sna p\u00e1irceanna. D\u2019fh\u00e1s formh\u00f3ir na ndaoine barra eile ar n\u00f3s, pr\u00e1ta\u00ed, tornapa\u00ed n\u00f3 c\u00e1l. Chinntigh na c\u00fains\u00ed go l\u00e9ir at\u00e1 luaite roimhe seo go raibh neart beatha agus foscadh ag an fhiadh\u00falra a bh\u00ed sa chomharsanacht.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an <strong>Crotach<\/strong> forleathan ar an bportach agus ar na limist\u00e9ir a bh\u00ed in aice leis an bportach. B\u2019\u00fadar misnigh a nglao uaigneach a chloiste\u00e1il agus bh\u00ed a fhios agat ansin go raibh gach n\u00ed i gceart sa mh\u00f3inteach comharsanachta.<\/p>\n<p>Bh\u00ed glao na <strong>Lachan Fhi\u00e1in<\/strong> thar a bheith coitianta a bh\u00ed ar a s\u00e1imh\u00edn s\u00f3 ag slab\u00e1il sna m\u00edlte draein a bh\u00ed timpeall an phortaigh.<\/p>\n<p>N\u00ed raibh na <strong>pias\u00fain<\/strong> chomh coitianta sin mar nach raibh na clubanna gunna bunaithe \u2013 mar sin f\u00e9in, bh\u00edodh na pias\u00fain fhi\u00e1ine le feice\u00e1il ag ithe an choirce sna p\u00e1irceanna.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an <strong>Chearc Fhraoigh<\/strong> ar an bportach freisin ach n\u00ed raibh m\u00f3r\u00e1n acu ann \u2013 ba chuimhin le m\u2019athair nuair a bh\u00edodh l\u00edon m\u00f3r acu ann agus neadacha acu sa fhraoch domhain agus p\u00e9ac\u00e1in ghlasa a bh\u00ed ag f\u00e1s ar na bruacha \u00e1 n-ithe acu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1337\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Red-Grouse.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Red-Grouse.jpg 1200w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Red-Grouse-300x100.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Red-Grouse-768x256.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Red-Grouse-1024x341.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Bh\u00ed an <strong>Phatraisc Chosdearg<\/strong> coitianta freisin, mar aon leis an <strong>Naoscach<\/strong> le glao ar n\u00f3s na \u201cdrumad\u00f3ireachta\u201d, a bh\u00ed le cloiste\u00e1il aimsir an earraigh.<\/p>\n<p>Bh\u00ed \u00e9in a bh\u00ed n\u00edos l\u00fa ar n\u00f3s na <strong>Glas\u00f3ige Sr\u00e1ide<\/strong> coitianta freisin agus bh\u00edodh nead acu sna scoilteanna sna bruacha m\u00f3na.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an <strong>Chearc<\/strong> <strong>Uisce<\/strong> thar a bheith coitianta agus coinn\u00edollacha neadaithe agus sealgaireachta a chuir na draenacha agus an t-uisce a bh\u00ed r\u00e9as\u00fanta socair f\u00edor-oiri\u00fanach di. Bh\u00ed a nead ag na <strong>Pr\u00e9ach\u00e1in<\/strong>, c\u00e9 nach bhf\u00e9adfa\u00ed iad a cheangal leis an bportach, sa gharr\u00e1n pr\u00e9ach\u00e1n sna crainn p\u00e9ine ar thalamh Paddy Farrelly ar an taobh eile de bh\u00f3thar an phortaigh<\/p>\n<p>\u00c9an coitianta a bh\u00ed sa <strong>Chuach<\/strong> freisin a bh\u00edodh le cloiste\u00e1il go rialta \u00f3 th\u00fas an earraigh agus i anonn agus anall idir na crainn ar imeall an phortaigh. Agus san \u00e1it ar chuala t\u00fa an Chuach bh\u00ed an <strong>Ceolaire Giolca\u00ed<\/strong>, a dh\u00e9anann an nead i measc na giolca\u00ed &#8211; ina mbeireann an <strong>Chuach<\/strong> a cuid uirbeacha.<\/p>\n<p>Faraor, leis an draen\u00e1il nua-aimseartha, n\u00edl na riasca sin ann n\u00edos m\u00f3 agus d\u00e1 bhr\u00ed sin, t\u00e1 an ghn\u00e1th\u00f3g do nead an Cheolaire Giolca\u00ed imithe agus mar thoradh air sin, an Chuach. Go deimhin, is cothroma\u00edocht leochaileach at\u00e1 i gceist leis an n\u00e1d\u00far.<\/p>\n<p>Bh\u00ed an <strong>Creabhar<\/strong> forleathan ach s\u00e1ch deacair le feice\u00e1il. Bh\u00ed corr <strong>Mhurlach Mara<\/strong> le feice\u00e1il sna draenacha \u00f3n talamh feirme agus a bh\u00ed ag sreabhadh go tapa. Bh\u00ed <strong>bric\u00edn\u00ed<\/strong> n\u00f3 \u201c<strong>pinc\u00edn\u00ed<\/strong>\u201d mar a thugamar orthu \u00e1 n-ithe acu agus bh\u00ed na h\u00e9isc bheaga sin fl\u00fairseach in \u00e1iteanna \u00e1irithe sna sruth\u00e1in. Chuir na poill a bh\u00ed sna bruacha boga m\u00f3na l\u00e1ithre\u00e1n neadaithe r\u00e9amhdh\u00e9anta ar f\u00e1il don Mhurlach Mara. Bh\u00ed <strong>Sn\u00e1thaid\u00ed M\u00f3ra<\/strong> den uile mh\u00e9id le feice\u00e1il, feithide thar a bheith coitianta agus daite agus iad ar foluain os cionn bruacha portaigh. Bh\u00ed roinnt acu a bh\u00ed s\u00e1ch m\u00f3r agus ba ch\u00fais iontais d\u00fainne an bealach ar th\u00e1inig siad sl\u00e1n. Ar bhealach \u00e9igin, cib\u00e9 c\u00fais, n\u00edl an oiread sin acu ann inniu agus is cinnte nach bhfuil siad chomh m\u00f3r is a bh\u00edodh siad.<\/p>\n<p>Cr\u00e1 cro\u00ed damanta a bh\u00ed sna <strong>M\u00edolt\u00f3ga G\u00e9ara<\/strong>, c\u00e9 gur feithid\u00ed beaga b\u00eddeacha iad agus d\u2019\u00edosfadh siad beo beathach t\u00fa amach sa tr\u00e1thn\u00f3na. B\u2019\u00fadar iontais do Bernadette O\u2019 Reilly i gc\u00f3na\u00ed an l\u00edon ialt\u00f3ga a bh\u00edodh ag eitilt thart sa chlapsholas agus \u00ed ar a bealach abhaile ar an gcarr asail in \u00e9ineacht lena hathair ar bh\u00f3thar an phortaigh \u2013 l\u00edon na M\u00edolt\u00f3ga G\u00e9ara a bh\u00ed \u00e1 dtarraingt freagra na ceiste sin. Bh\u00ed an t-\u00e1dh uirthi freisin an oiread sin <strong>Scr\u00e9ach\u00f3g Reilige<\/strong> a fheice\u00e1il agus iad ag eitilt thart ag an gclapsholas n\u00f3 n\u00edos luaithe, ar\u00eds agus Bernadette ar a bhealach abhaile ar bh\u00f3thar an phortaigh. Is d\u00f3igh go raibh an Scr\u00e9ach\u00f3g Reilige ag sealgaireacht na n-ialt\u00f3g lena n-ithe agus na hialt\u00f3ga ar a seal f\u00e9in ag ithe na m\u00edolt\u00f3ga g\u00e9ara!<\/p>\n<p>Chuir na poill a bh\u00ed sna crainn l\u00e1nfh\u00e1sta ar thalamh na Mortimers, \u00e1it neadaithe ar f\u00e1il agus ag an am sin freisin chuir roinnt both\u00e1in a bh\u00ed d\u00e9anta as iarann rocach agus both\u00e1in a bh\u00ed d\u00e9anta as clocha agus nach raibh in \u00fas\u00e1id n\u00edos m\u00f3 gn\u00e1th\u00f3ga de scoth ar f\u00e1il d\u00f3ibh freisin.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1335\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Frog-and-Spawn.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Frog-and-Spawn.jpg 1200w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Frog-and-Spawn-300x100.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Frog-and-Spawn-768x256.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Frog-and-Spawn-1024x341.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Bh\u00ed na <strong>Froganna<\/strong> l\u00edonmhar agus chruthaigh na linnte uisce r\u00e9amhdh\u00e9anta gn\u00e1th\u00f3ga p\u00f3raithe den scoth d\u00f3ibh. Bh\u00ed Mamaigh ar n\u00f3s an <strong>Ghiorria<\/strong> r\u00e9as\u00fanta coitianta agus iad le feice\u00e1il ag rith trasna na bp\u00e1irceanna ar imeall an phortaigh. D\u00e1 bhr\u00ed sin, is f\u00edor a r\u00e1 go raibh an portach agus timpeallacht ginear\u00e1lta an phortaigh mar chosaint agus mar bhaile do l\u00edon m\u00f3r fiadh\u00falra \u00e9ags\u00fail.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Breo ar an bportach<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ba chuimhin le m\u2019athair breo n\u00f3 solas fann a bh\u00ed neamhghn\u00e1ch a fheice\u00e1il uaireanta \u00e1irithe den bhliain a bh\u00ed ag teacht \u00f3n lagphortach san o\u00edche; bh\u00ed siad seo buailte leis an bportach agus n\u00ed raibh a fhios aige cad ba ch\u00fais leis an mbogsholas seo a bheith le feice\u00e1il ag teocht \u00edseal! B\u2019fh\u00e9idir go bhfuil athr\u00fa tagtha ar an ngn\u00e1th\u00f3g agus go bhfuil p\u00e9 n\u00ed a bh\u00ed ag cruth\u00fa an tsolais d\u00edothaithe\u2026<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Uirlis\u00ed riachtanacha na Ceirde<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>An Sle\u00e1n &#8211;<\/strong> (Slane) dh\u00e9anta\u00ed iad seo go h\u00e1iti\u00fail de chuid is m\u00f3 agus go ginear\u00e1lta is \u00e9 an gabha a bh\u00edodh \u00e1 nd\u00e9anamh. B\u2019uirlis luachmhar a bh\u00ed i gceist leis an sle\u00e1n. Is \u00e9 an gabha a rinne gach n\u00ed a bhain leis an fheirmeoireacht. Fear t\u00e1bhachtach a bh\u00ed sa ghabha agus bh\u00ed a st\u00e1das san ordlathas idir an Sagart Par\u00f3iste, an M\u00fainteoir Scoile agus an Muilleoir. Bh\u00ed an inneoin, na boilg agus an t-ord faoi r\u00e9ir ag mat\u00e1in chumhachtacha agus faoi threall\u00fas ag intinn chruthaitheach, go deimhin bh\u00ed s\u00e9 de chumas aige tabhairt faoi rud ar bith. Bh\u00edodh l\u00e1nta agus sluaist\u00ed, a bh\u00ed gaolmhar leis an tsle\u00e1n a nd\u00e9anamh aige freisin!<\/p>\n<p>Bh\u00edodh an tsle\u00e1n i measc uirlis\u00ed eile \u00e1 nd\u00e9anamh ag <strong>gaibhne<\/strong> ar n\u00f3s P. Clarke, a raibh ce\u00e1rta aige i mbaile fearainn Killeter ar bh\u00f3thar an Mhullaigh go Coill an Chollaigh. Ar dh\u00e9ant\u00f3ir\u00ed eile sle\u00e1nta a bh\u00ed sa cheantar c\u00e9anna bh\u00ed an tUasal McEntee (aka \u201cThe Toy\u201d) a d\u2019oibrigh an che\u00e1rta ag an gCros, sa Mhullach agus ce\u00e1rta Tommy Flanagan im Achadh an tSeagail, Muintir Chonnacht, Achadh an I\u00fair \u2013 ce\u00e1rta a bh\u00ed anseo a bh\u00ed go m\u00f3r chun cinn agus dh\u00e9anta c\u00e9achta\u00ed, srl. ann. Bh\u00ed Terry Boylan ina ghabha a bh\u00ed thar a bheith gn\u00f3thach, bh\u00ed s\u00e9 lonnaithe ar Bh\u00f3thar an St\u00e1isi\u00fain, Achadh an I\u00fair agus lean a mhac Mick ar aghaidh leis an gceird (t\u00e1 bialann den scoth ag feidhmi\u00fa anois as an \u00e1it a raibh an che\u00e1rta). Bh\u00ed de chumas ag gach aon ghabha acu seo sle\u00e1n a dh\u00e9anamh m\u00e1 bh\u00ed a leith\u00e9id riachtanach chomh maith le go leor uirlis\u00ed eile.<\/p>\n<p>Is si\u00fain\u00e9ir \u00e1iti\u00fail a rinne an sleamhn\u00e1n agus bh\u00ed an sleamhn\u00e1n n\u00edos \u00e9asca le d\u00e9anamh n\u00e1 an gn\u00e1thbhara oibre a raibh taobhanna air. Is si\u00fain\u00e9ir\u00ed ar n\u00f3s John King, Coill an Chollaigh a rinne na bara\u00ed seo, agus rinne John King carranna, geata\u00ed, sleamhn\u00e1in agus trach beathaithe agus a dh\u00edol s\u00e9 ar Aonach an Mhullaigh; Rinne na dearth\u00e1ireacha Gaynor, John, Owen agus Paddy as Cornaglea, an Mullach, bara\u00ed, sleamhn\u00e1in agus carranna capaill; rinne James Farrelly, Cornakill, an Mullach bara\u00ed agus sleamhn\u00e1in freisin. Bh\u00edodh na Kelletts in Achadh an I\u00fair ag d\u00e9anamh bara\u00ed freisin.<\/p>\n<p>Feithicil coitianta feirme a bh\u00ed sa sleamhn\u00e1n le huala\u00ed \u00e9adroma a iompar \u00f3 \u00e1iteanna a bh\u00ed deacair agus is capall, capaill\u00edn n\u00f3 asal a bh\u00edodh \u00e1 dtarraingt. Dh\u00e9anta\u00ed le hAdhmad l\u00e1idir \u00e9 ar dh\u00e1 rotha adhmaid ardaithe a bh\u00ed cl\u00fadaithe le pl\u00e1ta cruach chun taistil r\u00e9idh ar thalamh a \u00e9asc\u00fa agus chun na rotha\u00ed a chosaint. Bealach iontach a bh\u00ed anseo chun an mh\u00f3in a iompar \u00f3n bportach chuig l\u00e1thair oiri\u00fanach. I mbeag\u00e1n focal, cine\u00e1l carr sleamhn\u00e1in \u00c9ireannach a bh\u00ed ann agus bh\u00ed ceann acu ag gach feirmeoir le tabhairt faoi na c\u00faraim\u00ed l\u00edonmhara a bh\u00ed le d\u00e9anamh timpeall na feirme, agus bh\u00ed s\u00e9 oiri\u00fanach ach go h\u00e1irithe do dhaoine \u00f3ga. Bh\u00ed siad ar mh\u00e9ideanna \u00e9ags\u00fala ach go ginear\u00e1lta n\u00ed raibh siad n\u00edos m\u00f3 n\u00e1 cheithre throigh ar leithead agus s\u00e9 throithe ar fhaid.<\/p>\n<p>Is ceart a r\u00e1 go raibh an t-\u00e1bhar sin go l\u00e9ir at\u00e1 luaite thuas mar mh\u00edreanna riachtanacha don obair ar an bportach agus do bhaint mh\u00f3na agus bh\u00edodh siad \u00e1 nd\u00e9anamh ag ceardaithe sa cheantar agus bh\u00edodh siad \u00e1 n-\u00fas\u00e1id s\u00e9as\u00far i ndiaidh s\u00e9as\u00far.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Air\u00edonna \u00edceacha a bhain leis an bportach<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ceart n\u00f3 m\u00edcheart, bh\u00edothas ar aon fhocal \u2013 gur bhain foll\u00e1ine \u00e1irithe leis an aer ar an bportach; go mbeadh duine ag moth\u00fa i bhfad n\u00edos fearr tar \u00e9is tamall a chaitheamh ar an bportach ag an\u00e1l\u00fa an aeir sin. D\u2019fh\u00e9adfadh go leor fi\u00fantais a bheith ag baint leis an gcreideamh diongbh\u00e1ilte seo le fada an l\u00e1 mar go bhfuil an t-aer os cion an phortaigh \u00e1 ghlanadh agus \u00e1 insileadh go n\u00e1d\u00fartha ag micrea-ch\u00e1ithn\u00edn\u00ed den fhl\u00f3ra at\u00e1 ag f\u00e1s ar an bportach agus an boladh at\u00e1 \u00e1 eisi\u00faint \u00f3n m\u00f3in agus \u00ed ag briseadh s\u00edos.<\/p>\n<p>Go ginear\u00e1lta n\u00edl aon east\u00e1it tith\u00edochta uirbeacha m\u00f3ra, tr\u00e1cht n\u00f3 monarchana c\u00f3ngarach do phortaigh agus d\u00e1 bhr\u00ed sin, is timpeallachta\u00ed saor \u00f3 thruailli\u00fa iad go n\u00e1d\u00fartha!<\/p>\n<p>Spreagadh na daoine a bh\u00edodh ag obair ar an bportach imeacht cosnocht, seachas an bainteoir m\u00f3na f\u00e9in a bheadh i mbaol \u00f3 thaobh a chosa a ghearradh le sle\u00e1n. Thugadh daoine faoi deara, tar \u00e9is c\u00fapla l\u00e1 ar an bportach, go raibh dath l\u00edtheach bu\u00eddhonn tagtha ar a gcosa. Tharla s\u00e9 sin mar thoradh ar an tainnin agus air\u00edonna eile a bheadh ag teagmh\u00e1il leis an gcraiceann agus chomh fada agus is eol dom n\u00ed raibh dochar ar bith ann agus is d\u00f3igh go raibh s\u00e9 tairbheach do roinnt tinnis a bh\u00ed ar an gcraiceann. Nuair a bh\u00edothas i mbun m\u00f3in phuitigh ar an bportach, bh\u00ed s\u00e9 mar n\u00f3s an puiteach a bhriseadh s\u00edos (an puiteach a bhr\u00fa s\u00edos go dl\u00fas cothrom) cosnocht. Tar \u00e9is l\u00e1 crua oibre ar an bportach i do chosa boinn, bheadh na cosa f\u00edor-frise\u00e1ilte \u2013 gan aon gh\u00e1 le d\u00edbhola\u00edoch n\u00f3 le p\u00fadar.<\/p>\n<p>Bh\u00ed modh neamhghn\u00e1ch ag mo sheanathair chun cuidi\u00fa le cne\u00e1 oscailte n\u00f3 gearradh ar an gcraiceann a leigheas, agus th\u00e1inig an leigheas sin anuas \u00f3 ghl\u00fain go gl\u00fain. Bh\u00ed dul ar an bportach agus roinnt den fh\u00e1na ar n\u00f3s mogall (a raibh aithne n\u00edos fearr air mar Chaonach M\u00f3na) a bh\u00ed ag f\u00e1s ar bharr an uisce i bpoll portaigh a bhaint i gceist leis agus ansin \u00e9 a chur ar an ngearradh, \u00e1 dh\u00fanadh ar an mbealach sin, \u00e9 a chl\u00fadach le bindeal\u00e1n agus chuir s\u00e9 sin dl\u00fas leis an phr\u00f3isis leighis.<\/p>\n<p>Fuair eola\u00edocht na linne amach \u00f3 shin go bhfuil an Caonach M\u00f3na seo steiri\u00fail agus go n-oireann s\u00e9 go hiontach \u00f3 thaobh cne\u00e1cha a ch\u00f3iri\u00fa. M\u00f3r\u00e1n mar a ch\u00e9ile le gli\u00fa beach \u00f3n gcoirceog a fheidhm\u00edonn mar bhac in aghaidh galar sa choirceog, feidhm\u00edonn s\u00e9 freisin mar leigheas \u00e9adrom do scornach thinn. D\u2019eascair an ch\u00f3ire\u00e1il gharchabhrach baile-bhunaithe a bhfuil eolas orthu go h\u00e1iti\u00fail as breathn\u00f3ireacht fhadt\u00e9armach \u00e1r sinsear agus c\u00e9 go bhfuil siad bun\u00fasach is d\u00f3igh gur sh\u00e1bh\u00e1il siad roinnt mhaith daoine san am a caitheadh.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>\u00das\u00e1id\u00ed eile a bhaint\u00ed as an m\u00f3in.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ba rud coitianta \u00e9 go mbeadh an d\u00edon maidir le foscadh bun\u00fasach d\u2019ainmh\u00ed d\u00e9anta as m\u00f3in. Sna c\u00e1sanna seo, scr\u00edobta\u00ed an fraoch go l\u00e9ir den dromchla m\u00f3na ar an mbruach, th\u00f3gta\u00ed suas \u00e9 agus dh\u00e9anta\u00ed corna de i gcodanna thart ar ocht n-orlaigh d\u00e9ag ar leithead agus thart ar s\u00e9 orlach ar doimhneacht. Chuirt\u00ed mar scraith uachtair \u00e9 ansin ar dh\u00edon lait\u00edse slata sail\u00ed a bh\u00ed cl\u00fadaithe le luachair. Bh\u00ed na balla\u00ed d\u00e9anta go garbh as cloch agus is minic go mb\u00edodh balla c\u00fail an strucht\u00fair mar dh\u00edog do theorainn ph\u00e1irce. Foscadh s\u00e1ch teola\u00ed a bheadh anseo d\u2019ainmh\u00ed agus n\u00edl s\u00e9 chomh fada sin \u00f3 bh\u00edodh ar mhuintir na h\u00c9ireann maireacht\u00e1il i strucht\u00fair den s\u00f3rt seo le linn agus tar \u00e9is an Ghorta Mh\u00f3ir agus i go leor c\u00e1sanna, bh\u00edodh na both\u00e1in seo lonnaithe ar an bportach agus iad cl\u00fadaithe le scraitheanna de mh\u00f3in rollta.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Ag t\u00f3g\u00e1il ceise (Kesh)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Chun an portach a rochtain \u00f3n mb\u00f3thar n\u00f3 \u00f3n talamh in aice l\u00e1imhe, bh\u00ed g\u00e1, i go leor c\u00e1sanna le droichead beag a th\u00f3g\u00e1il thar dhraein mh\u00f3r agus is \u201cCeis\u201d an t-ainm a thugta\u00ed go coitianta ar an strucht\u00far seo.<\/p>\n<p>Go bun\u00fasach, is strucht\u00far a bh\u00ed d\u00e9anta as crainn, craobhacha beaga, luachair, scraitheanna srl., a bh\u00edodh anseo agus seasann an focal f\u00e9in do chr\u00fab\u00f3g i nGaeilge. Sp\u00e9isi\u00fail go leor, dh\u00edolta\u00ed m\u00f3in san am a caitheadh i \u201cgceiseanna\u201d \u2013 i gcr\u00fab\u00f3ga m\u00f3ra.<\/p>\n<p>Bh\u00ed ceiseanna n\u00f3 droichid bheaga de chine\u00e1l caolaigh thar a bheith coitianta ar fud na h\u00c9ireann. Bh\u00ed an cheis bun\u00fasach agus s\u00e1bh\u00e1ilte agus in ann do mhe\u00e1chan cairr l\u00e1n le m\u00f3in a th\u00f3g\u00e1il. Go teoirici\u00fail, d\u2019fh\u00e9adfaidh an cheis a th\u00f3g\u00e1il chuig sonra\u00edocht ar bith. Bh\u00ed ar m\u2019athair an \u201ccheis\u201d a th\u00f3g\u00e1il c\u00fapla uair agus \u00f3n gcuimhne at\u00e1 agam agus m\u00e9 ag cabhr\u00fa leis, bh\u00ed an pr\u00f3iseas mar a leanas:<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">&#8211; Tar \u00e9is an limist\u00e9ir ba chaoile agus ba l\u00e1idre a roghn\u00fa ar dh\u00e1 thaobh na draenach, ghearrta\u00ed roinnt crainn \u201csail\u00ed\u201d agus chuirt\u00ed trasna na draenach iad agus bh\u00e1it\u00ed sna bruacha iad. Bh\u00ed an leithead leordh\u00f3thanach le capall agus carr a th\u00f3g\u00e1il go s\u00e1bh\u00e1ilte agus bh\u00ed s\u00e9 t\u00e1bhachtach roinnt p\u00edosa\u00ed den adhmad seo a shocr\u00fa i l\u00e1r b\u00e1ire chun me\u00e1chan an chapaill agus ualach na m\u00f3na a th\u00f3g\u00e1il. Mar an gc\u00e9anna, bh\u00ed aird faoi leith le tabhairt ar an \u00e1it ar a mbeadh rotha\u00ed caola an chairr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">&#8211; Ag lean\u00faint ar aghaidh as sin, chuirt\u00ed p\u00edosa\u00ed adhmaid nua-ghearrtha dronuilleacha ina r\u00f3nna ar na pr\u00edomhthaca\u00ed. Cl\u00fada\u00edodh ansin iad le luachair agus leagadh scraith os a chionn chun an cheis a chr\u00edochn\u00fa.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">&#8211; Bh\u00ed roinnt leaganacha difri\u00fala den t\u00f3g\u00e1il seo ann, ach go bun\u00fasach bh\u00ed na ceiseanna ar fad t\u00f3gtha ar an gcuma ch\u00e9anna. D\u2019fh\u00e1sfadh f\u00e9ar air an strucht\u00far gan m\u00f3r\u00e1n moille, rud a dh\u00e9anfadh n\u00edos l\u00e1idre \u00e9. I go leor c\u00e1sanna, bh\u00ed s\u00e9 dodh\u00e9anta agus r\u00f3-chont\u00fairteach tabhairt faoina leith\u00e9id d\u2019fhiontar agus chait\u00ed an mh\u00f3in a thabhairt amach ar shleamhn\u00e1n go taobh an bh\u00f3thair. Go deimhin, ar dt\u00fas th\u00f3gta\u00ed roinnt de na cruacha ar thaobh an bh\u00f3thair seachas ar an mbruach chun am agus saothar a sh\u00e1bh\u00e1il.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Concl\u00faid<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Bhain t\u00e1bhacht mh\u00f3r le <strong>Portach M\u00f3r an Mhullaigh<\/strong> n\u00f3 <strong>Portach Choillidh Chonnaidh<\/strong> mar a thugta\u00ed air sa chlann s\u2019againne, do mhuintir na h\u00c9ireann leis na c\u00e9adta bliain anuas. Bh\u00ed daonra na h\u00c9ireann i bhfad n\u00edos l\u00edonmhaire roimh rial\u00fa na Breataine in \u00c9irinn seachas mar at\u00e1 c\u00farsa\u00ed an lae inniu agus bh\u00ed formh\u00f3r an daonra ina gc\u00f3na\u00ed i gceantair thuaithe. Bh\u00ed an F\u00e9ineachas comhdh\u00e9anta de chorpas dl\u00ed ollmh\u00f3r thar thr\u00e9imhse fhada ama agus bh\u00ed daonra m\u00f3r riachtanach chun tac\u00fa leis na dl\u00edthe sin.<\/p>\n<p>N\u00ed bheidh a fhios againn go deo, ach is f\u00e9idir linn an dearcadh a bheith againn gur chuir Portach M\u00f3r an Mhullaigh n\u00f3 Portach Choillidh Chonnaidh foinse teasa r\u00e9amhdh\u00e9anta ar f\u00e1il, foscadh do dhaoine gan d\u00eddean, roinnt air\u00edonna \u00edceacha agus bia ar f\u00e1il leis na m\u00edlte bliain don daonra m\u00f3r seo.<\/p>\n<p>Is \u00e1iteanna cont\u00fairteacha iad na portaigh i gc\u00f3na\u00ed mar gheall go bhfuil na poill phortaigh at\u00e1 domhain agus at\u00e1 chomh fl\u00fairseach \u00f3n am at\u00e1 caite agus draenacha at\u00e1 \u00e1 gceilt ag fraoch le daoine n\u00f3 ainmhithe a shlogadh s\u00edos. Chun go mbeidh s\u00e9 ind\u00e9anta go s\u00e1bh\u00e1ilte do na gl\u00fanta s\u00e1samh a bhaint as Portach Choillidh Chonnaidh, bheadh s\u00e9, d\u00e1 bhr\u00ed sin, faillitheach i saol seo na tuisceana go l\u00e9ir, gan na bearta riachtanacha a ghlacadh agus an acmhainn seo at\u00e1 ann cheana f\u00e9in a crutha\u00edodh na m\u00edlte bliain \u00f3 shin, a chosaint agus a fheabhs\u00fa agus i gcuimhne ar an muintir dh\u00fachasach na h\u00c9ireann a th\u00e1inig \u00f3 chian agus \u00f3 ch\u00f3ngar nach raibh ag iarraidh m\u00f3r\u00e1in c\u00e9 go raibh siad faoi r\u00e9ir ag bochtaineacht thubaisteach.<\/p>\n<p><strong>N\u00f3ra \u00f3n \u00fadar: C\u00falra<\/strong><\/p>\n<p>Tuigim go bhfuil go leor daoine eile ann at\u00e1 i bhfad n\u00edos eola\u00ed agus le taith\u00ed n\u00edos fearr n\u00e1 mar at\u00e1 agamsa, le tuairim a thabhairt maidir leis an \u00e1bhar seo agus d\u00e1 bhr\u00ed sin, bheadh an Portach Beo r\u00edm\u00e9adach cloiste\u00e1il uait.<\/p>\n<p>Mar at\u00e1 siad, n\u00edl mo chuid smaointe n\u00e1 mo chuid cuimhn\u00ed at\u00e1 thuas in ainm is a bheith mar r\u00e1iteas cr\u00edochnaitheach go mbeadh an taith\u00ed ch\u00e9anna ag an uile dhuine, ach mo chuntas f\u00e9in at\u00e1 ann agus mar gheall go mb\u00edonn nithe \u00e1 bhfeice\u00e1il agus \u00e1 dtabhairt faoi deara againn go l\u00e9ir ar bhealach difri\u00fail, iarrtar ortsa, an l\u00e9itheoir, do sc\u00e9al a chur ar f\u00e1il chun cur leis an mbaili\u00fach\u00e1n eolais ginear\u00e1lta seo sula n-im\u00edonn s\u00e9 i l\u00e9ig. T\u00e9igh i dteagmh\u00e1il le Ronan \u00f3 Thionscadal LIFE n\u00f3 le haon chomhalta de choiste Ionad Oidhreachta Naomh Cillian agus m\u00e1 t\u00e1 deacracht agat p\u00edosa a scr\u00edobh beidh Ronan f\u00edor-sh\u00e1sta cuidi\u00fa leat.<\/p>\n<p>M\u00e1 t\u00e1 athbheochan le d\u00e9anamh air ar bhonn \u00e1iti\u00fail, ba cheart go nd\u00e9anfadh an fh\u00e9ile bhliant\u00fail \u201cL\u00e1 ar an bPortach\u201d \u2013 a bheith amuigh faoi \u201cAer an Phortaigh\u201d \u2013 athbheochan ar \u00e1r gcuid smaointe agus taith\u00ed agus tuiscint n\u00edos fearr a fh\u00e1il ar an obair chrua a bh\u00ed d\u00e9anta ag \u00e1r sinsear nach bhfuil chomh fada sin \u00f3 shin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h6><span style=\"color: #008000;\"><strong>S\u00e9anadh:<\/strong><\/span><\/h6>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><em>*Tabhair ar aird, le do thoil, gur cuntas pearsanta at\u00e1 anseo den saol ar an bportach, agus t\u00e1 s\u00e9 foilsithe le caoinchead \u00f3 \u00fadar an tsaothair seo, John K Lynch. N\u00edl s\u00e9 i gceist m\u00faisiam a chur ar bhealach ar bith ar dhaoine at\u00e1 beo n\u00f3 marbh agus s\u00e9anann foireann LIFE aon dliteanas maidir le h\u00fas\u00e1id an eolais seo. M\u00e1s g\u00e1 leasuithe n\u00f3 eagarth\u00f3ireacht a dh\u00e9anamh, d\u00e9an teagmh\u00e1il linn, le do thoil, agus seolfaimid ar aghaidh iad.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #008000;\"><em>T\u00e1 s\u00e9 beartaithe go gcuirfeadh an t-eolas at\u00e1 curtha ar f\u00e1il anseo c\u00falra ar f\u00e1il maidir leis an bportach. N\u00edl s\u00e9 ceaptha d\u2019\u00fas\u00e1id aon chr\u00edocha eile, agus n\u00ed chialla\u00edonn mar gheall go bhfuil s\u00e9 \u00e1 fhoilsi\u00fa againne go bhfuilimid ag tac\u00fa leis.<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u2019fh\u00e1s John K Lynch suas sa Mhullach agus t\u00e1 cuimhne mhaith aige ar a bheith ag obair ar an bportach os cionn 50 bliain \u00f3 shin. Roinneann s\u00e9 na cuimhn\u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2543,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[546],"tags":[551,544,549,534,545,548,555,550,541,535,554,540,537,553,538,536,547,552,542,556,539,543],"class_list":["post-3010","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-choillidh-chonnaidh","tag-bog-trout-ga","tag-building-a-kesh-ga","tag-cavan-blacksmiths-ga","tag-cavan-bog-memories-ga","tag-curative-powers-of-the-bog-ga","tag-curative-properties-of-the-bog-ga","tag-days-on-the-bog-ga","tag-irish-bog-days-ga","tag-irish-bog-heritage-ga","tag-irish-bog-memories-ga","tag-irish-bog-stories-ga","tag-irish-bog-wildlife-ga","tag-john-k-lynch-ga","tag-john-lynch-mullagh-ga","tag-kesh-ga","tag-killyconny-memories-ga","tag-mullagh-bog-ga","tag-old-irish-stories-ga","tag-old-irish-traditions-ga","tag-other-uses-of-turf-ga","tag-turf-ga","tag-turf-cutting-stories-ga"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3010"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3340,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3010\/revisions\/3340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}