{"id":3008,"date":"2017-02-18T11:41:28","date_gmt":"2017-02-18T11:41:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/eolas-maidir-le-portach-shearbhoige\/"},"modified":"2022-12-20T12:29:30","modified_gmt":"2022-12-20T12:29:30","slug":"eolas-maidir-le-portach-shearbhoige","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/eolas-maidir-le-portach-shearbhoige\/","title":{"rendered":"Eolas maidir le Portach Shearbh\u00f3ige"},"content":{"rendered":"<p>T\u00e1 Portach Shearbh\u00f3ige suite \u00f3 dheas \u00f3 bhaile stairi\u00fail U\u00edbh Fhail\u00ed, Biorra, agus is \u00e9 ceann de na hardphortaigh is fearr caomhnaithe in \u00c9irinn \u00e9. T\u00e1 Portach Shearbh\u00f3ige ar cheann den bheag\u00e1n ardphortach at\u00e1 f\u00e1gtha in \u00c9irinn at\u00e1 suite ar thuilemh\u00e1. T\u00e1 cruinneach\u00e1n dea-fhorbartha de mh\u00f3in neamhghearrtha aige at\u00e1 fada agus r\u00e9as\u00fanta c\u00fang. T\u00e1 ionchais athch\u00f3irithe anseo an-mhaith.<\/p>\n<p>D\u00e1la su\u00edomh tionscadail na hIarmh\u00ed, Garascal, t\u00e1 l\u00edne iarnr\u00f3id phoibl\u00ed d\u00edchoimisi\u00fanaithe ar thaobh amh\u00e1in (l\u00edne Bhiorra \u2013 Ros Cr\u00e9, f\u00e9ach an rann\u00f3g Staire) agus abhainn ar an taobh eile \u2013 agus t\u00e1 nasc aige le Naomh P\u00e1draig! N\u00ed raibh riamh leibh\u00e9al bainte m\u00f3na chomh hard anseo i gcompar\u00e1id le h\u00e1iteanna eile in U\u00edbh Fhail\u00ed, c\u00e9 go mbaint\u00ed cuid mh\u00f3r \u00f3 thuaidh den phortach ag t\u00fas na 1900\u00ed. Ach is toradh ar obair bheirt fhear \u00e1iti\u00fail a d&#8217;oibrigh le ch\u00e9ile chun an portach a sh\u00e1bh\u00e1il \u00f3 bhaint innealra trom sna 1990\u00ed \u00e9 an ardphortach gn\u00edomhach a bhfuil dea-riocht air sa l\u00e1 at\u00e1 inniu ann. Tochla\u00edodh cain\u00e9il draen\u00e1la trasna an phortaigh am \u00e9igin i dt\u00fas na 1990\u00ed agus murach gn\u00edomhartha an Uasail Liam Egan agus an Uasail Patrick Headon, f\u00e9adfa\u00ed Searbh\u00f3g a chailleadh go deo.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sharavogue_logo.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-846\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sharavogue_logo-1024x723.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"723\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sharavogue_logo-1024x723.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sharavogue_logo-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Sharavogue_logo-768x542.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Cl\u00fada\u00edonn an l\u00e1ithre\u00e1n ioml\u00e1n 223.43 ha agus t\u00e1 s\u00e9 suite idir an Bhrosnach Bheag agus iomaire ardaithe aolchloiche Carb\u00f3nmhar. T\u00e1 137 ha d\u2019ardphortach neamhghearrtha agus 86 ha de na ceantair m\u00e1guaird ina bhfuil portach r\u00e9itithe, f\u00e9arthailte fliucha, coillearnach leathn\u00e1d\u00fartha, agus limist\u00e9ar f\u00e1sra eascach fliuch ar an talamh r\u00e9itithe feadh imeall thoir an phortaigh. T\u00e1 cla\u00edfort iarnr\u00f3id neamh\u00fas\u00e1idte ag an imeall thoir, a nasc Biorra le Ros Cr\u00e9 tr\u00e1th, agus t\u00e1 an Bhrosnach Bheag ag an imeall thiar.<\/p>\n<p>Thug conraitheoir\u00ed faoi oibreacha athch\u00f3irithe anseo in 2021 agus cuireadh isteach os cionn 400 damba. Chabhraigh siad seo leis an bportach a athfhliuchadh, ceantair d\u2019Ardphortach Maireacht\u00e1la Gn\u00edomhach a mh\u00e9ad\u00fa, carb\u00f3n a st\u00f3r\u00e1il, uisce a ghlanadh, bith\u00e9ags\u00falacht a mh\u00e9ad\u00fa agus go bun\u00fasach \u00e1it n\u00edos fearr a chruth\u00fa as an bportach t\u00e1bhachtach seo.<\/p>\n<p>T\u00e1 aolchloch ina bhfuil tr\u00e9scaoilteacht \u00edseal agus till aolchloiche faoin bportach.<\/p>\n<p>Is Limist\u00e9ar Speisialta Caomhnaithe (SAC) \u00e9 an l\u00e1ithre\u00e1n a roghna\u00edodh do na gn\u00e1th\u00f3ga agus\/n\u00f3 na speicis seo a leanas at\u00e1 liostaithe ar Iarscr\u00edbhinn I \/ II de Threoir an AE maidir le Gn\u00e1th\u00f3ga (* = tosa\u00edocht; is iad na huimhreacha idir l\u00faib\u00edn\u00ed c\u00f3id Natura 2000):<br \/>\n[7110] Ardphortach (Gn\u00edomhach)*<br \/>\n[7120] Ardphortach D\u00edghr\u00e1daithe<br \/>\n[7150] F\u00e1sra Rhynchosporion<\/p>\n<p>Cuims\u00edonn Ardphortach Gn\u00edomhach (ARB) limist\u00e9ir de phortach ard at\u00e1 fliuch agus a fhoirm\u00edonn m\u00f3in go gn\u00edomhach, \u00e1it a bhfuil cl\u00fadach c\u00e9atad\u00e1in chaonaigh phortaigh (Sfagnam spp.) ard, agus ina mb\u00edonn ar a laghad cuid de na gn\u00e9ithe seo a leanas: tul\u00f3ga, linnte, talamh r\u00e9idh fliuch, faich\u00ed Sfagnaim, borrfh\u00e1s agus maothch\u00f3rais.<\/p>\n<p>Foilseoidh foireann LIFE a thortha\u00ed ag deireadh 2021, ach thug an taighde is d\u00e9ana\u00ed \u00f3 2011 agus \u00f3 2002 le fios go bhfuil cl\u00fadach ARB ar Shearbh\u00f3g ard, os cionn 25.8ha de limist\u00e9ar an ardphortaigh, sa chuid l\u00e1rnach agus deisceartach den chruinneach\u00e1n den chuid is m\u00f3. Agus oibreacha athch\u00f3irithe le d\u00e9anamh ar an l\u00e1thair idir 2017 \u2013 2020 is \u00e9 an aidhm \u00e9 sin a mh\u00e9ad\u00fa go dt\u00ed os cionn 40h ar an ardphortach. T\u00e1 ionchais athch\u00f3irithe anseo dearfach.<\/p>\n<p>Is Ardphortach D\u00edghr\u00e1daithe (DRB) iad na limist\u00e9ir sin d\u2019ardphortach ina bhfuil drochthionchar ag baint mh\u00f3na, draen\u00e1il agus gn\u00edomha\u00edochta\u00ed \u00fas\u00e1ide tal\u00fan eile ar an hidreola\u00edocht, ach at\u00e1 in ann athghini\u00faint a dh\u00e9anamh ar ARB laistigh de 30 bliain.<\/p>\n<p>M\u00fanla\u00edodh limist\u00e9ar (DRB) ar an bPortach Ard mar 29.5ha (ag Fernandez et al. 2012), ar an gcruinneach\u00e1n theas go pr\u00edomha ach n\u00edl m\u00f3r\u00e1n limist\u00e9ir fhairsinge ann ina bhfuil tul\u00f3ga\/loig\/linnte mar thoradh ar thriom\u00fa fadt\u00e9armach de bharr baint mh\u00f3na, d\u00f3 agus draen\u00e1il imeallach agus abhann.<\/p>\n<p>Cuireadh damba\u00ed in go leor de na draenacha a cuireadh isteach ar an bportach ard sna 90\u00ed agus ar limist\u00e9ar thoir theas an talaimh r\u00e9itithe ag deireadh na 1990\u00ed mar chuid de thionscadal comhth\u00e1thaithe an EU chun coinn\u00edollacha foirmithe m\u00f3na a athbhun\u00fa. D&#8217;\u00e9irigh leis an tionscadal sin meath ARB ar an su\u00edomh a stopadh agus a aisiomp\u00fa, go pointe \u00e1irithe.<\/p>\n<p>Chuir an Portach Beo leis an obair sin, limist\u00e9ar an Ardphortaigh Ghn\u00edomhaigh a athbhun\u00fa agus a mh\u00e9ad\u00fa beagnach dh\u00e1 oiread a mh\u00e9id faoi l\u00e1thair. Le ham, tiocfaidh m\u00e9ad\u00fa n\u00edos m\u00f3 f\u00f3s ar an obair athch\u00f3irithe&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1 Portach Shearbh\u00f3ige suite \u00f3 dheas \u00f3 bhaile stairi\u00fail U\u00edbh Fhail\u00ed, Biorra, agus is \u00e9 ceann de na hardphortaigh is fearr caomhnaithe in \u00c9irinn \u00e9. T\u00e1 Portach Shearbh\u00f3ige ar cheann [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2679,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[475],"tags":[533,525,531,530,524,527,528,532,529,523,526],"class_list":["post-3008","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-portach-shearbhoige","tag-athchoiriu-portach-ardaithe","tag-baint-mona","tag-birr-ga","tag-birr-tidy-towns-ga","tag-birr-roscrea-rail-line-ga","tag-eu-life-fund-ga","tag-liam-egan-ga","tag-parsonstown-ga","tag-patrick-headon-ga","tag-portach-sharavog","tag-portaigh-ardaithe-na-heireann"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3008","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3008"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3008\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3338,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3008\/revisions\/3338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}