{"id":2944,"date":"2017-11-09T12:34:00","date_gmt":"2017-11-09T12:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/maidir-le-portach-cheathru-na-gcapall\/"},"modified":"2022-12-22T11:18:13","modified_gmt":"2022-12-22T11:18:13","slug":"portach-cheathru-na-gcapall","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/portach-cheathru-na-gcapall\/","title":{"rendered":"Maidir le Portach Cheathr\u00fa na gCapall"},"content":{"rendered":"<h1>Maidir le Portach Cheathr\u00fa na gCapall<\/h1>\n<h3>AN BEATHA LE LINN PORTACH BEO<\/h3>\n<div id=\"attachment_1867\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1867\" class=\"size-large wp-image-1867\" src=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.raisedbogs.ie\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/016.-Carrownagappul-restoration_Ronan-Casey-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1867\" class=\"wp-caption-text\">Meais\u00edn athch\u00f3irithe \u00f3n bPortach Beo ag glacadh go r\u00e9idh \u00e9. Chun tosaigh, t\u00e1 damba le feice\u00e1il a cuireadh isteach thar dhraein ar phortach r\u00e9itithe Phortach Beo na Gaillimhe. Picti\u00far: Ronan Casey.<\/p><\/div>\n<h3>An saol sula raibh An Portach Beo ann<\/h3>\n<p>De r\u00e9ir na dtortha\u00ed \u00f3n suirbh\u00e9 (An tionscadal um fhaireach\u00e1n ar phortach ardaithe, 2013 (Fernandez et al.)) a rinneadh sular th\u00e1inig an Portach Beo le bheith mar ph\u00e1irt de shaol na dtailte m\u00f3na, portach ardaithe gn\u00edomhach a bh\u00ed in 28.07ha (8.68%) den ardphortach i bPortach Beo na Gaillimhe. IS \u00e9ard a bh\u00edonn sa Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach ardchaighde\u00e1in n\u00e1 an t-\u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach agus an borrfh\u00e1s gn\u00edomhach. N\u00edl ach 4.12ha sa Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach ardchaighde\u00e1in ina bhfuil idir \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach (2.74ha) agus borrfh\u00e1s gn\u00edomhach (1.38ha). Is \u00e9ard a fhaightear sa mhicreatopagrafa\u00edocht san \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach n\u00e1 linnte, tul\u00f3ga \u00edsle, tul\u00f3ga arda, loig agus faich\u00ed. B\u00edonn an talamh fhliuch ar leibh\u00e9al \u00f3 an-bhog go portach creatha.<\/p>\n<p>T\u00e1 na linnte seo go m\u00f3r agus nasc eatarthu go hiond\u00fail. Brat \u00f3 <em>S. cuspidatum<\/em> at\u00e1 i gcuid mh\u00f3r d\u00f3, n\u00ed bh\u00edonn ach alga\u00ed f\u00e1nacha ann, cl\u00fada\u00edonn siad sa raon de 11-25% den \u00e9iceat\u00f3p. Is minic <em>S. papillosum<\/em> agus <em>S. magellanicum<\/em> ar imeall linnte. T\u00e1 <em>S. capillifolium<\/em> i r\u00e9im sna tul\u00f3ga idir na linnte T\u00e1 tul\u00f3ga de <em>S. austinii<\/em> agus <em>S. fuscum<\/em> le f\u00e1il ann chomh, c\u00e9 gur annamh sin.<\/p>\n<p>T\u00e1 an cl\u00fadach ioml\u00e1n \u00f3 sfagnam sa raon 76-90%. Mar at\u00e1 i gceist le cuid mh\u00f3r den ardphortach, bh\u00ed na h\u00e9ifeachta\u00ed \u00f3 dh\u00f3ite\u00e1n ar na mallaibh le feice\u00e1il san \u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach. Gn\u00e9ithe a bh\u00ed le feice\u00e1il ansin na tul\u00f3ga marbha sfagnaim, gais mharbha fraoigh, m\u00f3in lom agus an speiceas Cladonia beagnach go hioml\u00e1n in easnamh.<\/p>\n<p>I measc an bhorrfh\u00e1is ar an l\u00e1ithre\u00e1n t\u00e1 linnte, tul\u00f3ga \u00edsle agus loig. T\u00e1 tul\u00f3ga den <em>Aulacomnium palustre<\/em> le f\u00e1il coitianta ar fud an l\u00e1ithre\u00e1in. T\u00e1scair\u00ed borrfh\u00e1is eile n\u00e1 <em>Vaccinium oxycoccus, lus na feann\u00f3ige<\/em> agus <em>lus na m\u00f3inte<\/em>. I gceann amh\u00e1in den d\u00e1 limist\u00e9ar de bhorrfh\u00e1s gn\u00edomhach a map\u00e1ladh, t\u00e1 cl\u00fadach suntasach de scrobarnach agus crainn bheaga. TI measc na speiceas at\u00e1 le f\u00e1il anseo t\u00e1 <em>beith chl\u00famhach, aiteann gallda, saileach, p\u00e9ine (cont\u00f3rtach?), dris<\/em> agus <em>luachair bhog.<\/em> T\u00e1 an cl\u00fadach ioml\u00e1n \u00f3 sfagnam sa raon 34-50%.<\/p>\n<p>Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe is ea 295.41ha (91.32%) de limist\u00e9ar an ardphortaigh. T\u00e1 s\u00e9 n\u00edos tirime n\u00e1 Portach Ardaithe Gn\u00edomhach. Taca\u00edonn s\u00e9 dl\u00fas n\u00edos l\u00fa de sh\u00fas\u00e1in. T\u00e1 an cl\u00fadach \u00f3 sfagnam sa raon 30-40% sa chuid is fliche de na coimpl\u00e9isc fho-imeallacha pobal a taifeadadh agus sa raon idir 26-33% i gcuid de na coimpl\u00e9isc n\u00edos fliche eile. B\u00edonn micreatopagrafa\u00edocht sa Phortach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe nach mb\u00edonn chomh forbartha c\u00e9anna. Go ginear\u00e1lta, n\u00ed bh\u00edonn linnte buana n\u00e1 faich\u00ed sfagnaim le f\u00e1il ann. T\u00e1 m\u00e9id \u00e1irithe linnte ardchaighde\u00e1in le f\u00e1il ann, \u00e1fach (brat 11-25%), i gceann de na coimpl\u00e9isc n\u00edos fliche de phobail. I gcoimpl\u00e9isc eile, str\u00f3iceacha at\u00e1 sa chuid is m\u00f3 de na linnte, iad n\u00edos l\u00fa n\u00e1 5% d\u2019achar an choimpl\u00e9isc<\/p>\n<p>T\u00e1 oibreacha athch\u00f3irithe d\u00e9anta ar an l\u00e1ithre\u00e1n, is \u00e9 a bh\u00ed i gceist na draenacha a bhloc\u00e1il ar an ardphortach. T\u00e1 an-chuid draenacha le f\u00e1il ar an ardphortach, \u00e1fach, agus n\u00edor bloc\u00e1ladh an chuid is m\u00f3 den l\u00edonra draen\u00e1la f\u00f3s. T\u00e1 cuid de na draenacha sa chuid theas den ardphortach damb\u00e1ilte. T\u00e1 dea-\u00e9ifeachta\u00ed \u00f3n ngn\u00edomh sin taifeadta sa suirbh\u00e9 reatha. T\u00e1 m\u00e9ad\u00fa 9.87ha ar ghn\u00e1th\u00f3ga i bportach ardaithe gn\u00edomhach, \u00e1it a mb\u00edodh \u00e9iceat\u00f3p fo-imeallach. Rinneadh na feabhsuithe seo a thaifeadadh i sciar suntasach den chuid theas den phortach. Baineadh feabhs\u00fa amach chomh maith i gc\u00e1s cuid de na coimpl\u00e9isc n\u00edos fliche de phobail sna limist\u00e9ir bhainteacha a mhap\u00e1il.<\/p>\n<p>An cusp\u00f3ir caomhantais reatha at\u00e1 ann do Phortach Cheathr\u00fa na gCapall n\u00e1 an t-achar de Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach a athch\u00f3iri\u00fa go dt\u00ed an t-achar a bh\u00ed ann nuair a th\u00e1inig an Treoir um Ghn\u00e1th\u00f3ga i bhfeidhm sa bhliain 1994. I gc\u00e1s Portach Ardaithe Gn\u00edomhach, t\u00e1 s\u00e9 mar chuid den chusp\u00f3ir Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe a athch\u00f3iri\u00fa An cusp\u00f3ir at\u00e1 ann \u00f3 thaobh achair de le haghaidh Portach Ardaithe Gn\u00edomhach n\u00e1 73.06ha (64.55ha ar ardphortach agus 8.51ha ar phortach r\u00e9itithe).<\/p>\n<p>An cusp\u00f3ir at\u00e1 ann i dtaca le Strucht\u00far agus Feidhmeanna de n\u00e1 gur ch\u00f3ir an t-\u00e9iceat\u00f3p l\u00e1rnach agus an borrfh\u00e1s gn\u00edomhach (is \u00e9 sin na pobail f\u00e1sra is fliche) a bheith ina leathchuid ar a laghad den Phortach Ardaithe Gn\u00edomhach. T\u00e1 na luachanna seo socraithe mar Luachanna Tagartha Fabhracha. Maidir le Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe ar f\u00e9idir \u00e9 a athghini\u00faint, de r\u00e9ir l\u00e1mhleabhar an l\u00e9irmh\u00ednithe, ba ch\u00f3ir go mbeif\u00ed in ann \u00e9 a athghini\u00faint go \u2018portach ardaithe gn\u00edomhach\u2019 i gceann 30 bliain d\u00e1 gcuirf\u00ed na bearta cu\u00ed i bhfeidhm (gan aon ghn\u00edomha\u00edochta\u00ed m\u00f3ra ann a d\u2019imreodh tionchar agus aon oibreacha athch\u00f3irithe riachtanacha a theasta\u00edonn a chur i bhfeidhm).<\/p>\n<p>San am at\u00e1 thart, measadh faoin limist\u00e9ar gn\u00e1th\u00f3ige gur ardphortach \u00e9 n\u00e1r measadh \u00e9 a bheith gn\u00edomhach. N\u00ed ghlactar leis sin a thuilleadh \u00f3s rud \u00e9 nach mbeifear in ann cuid mhaith den ardphortach a athch\u00f3iri\u00fa go st\u00e1das gn\u00edomhach Caitear leis an ardphortach neamhghn\u00edomhach at\u00e1 f\u00e1gtha mar ghn\u00e1th\u00f3g thaca\u00edochta ag na gn\u00e1th\u00f3ga \u00f3 Iarscr\u00edbhinn I at\u00e1 ar an ardphortach. Cuid riachtanach den aonad hidreola\u00edoch at\u00e1 sa ghn\u00e1th\u00f3g thaca\u00edochta seo at\u00e1 de dh\u00edth chun tac\u00fa le gn\u00e1th\u00f3ga ar ardphortach, b\u00edodh siad gn\u00edomhach n\u00f3 d\u00edghr\u00e1daithe.. Is g\u00e1 limist\u00e9ir oiri\u00fanacha de phortach r\u00e9itithe a athch\u00f3iri\u00fa m\u00e1 t\u00e1 Portach Ardaithe Gn\u00edomhach chun an riocht fabhraithe caomhantais a bhaint amach ar an l\u00e1ithre\u00e1n. Mar sin f\u00e9in, aithn\u00edtear gurbh fh\u00e9idir go mbeadh tr\u00e9imhse fhada ag teast\u00e1il (is \u00e9 sin, corradh le 30 bliain) i ndiaidh oibreacha athch\u00f3irithe cu\u00ed a dh\u00e9anamh ar na limist\u00e9ir de phortach r\u00e9itithe sula dtiocfaidh forbairt ar an ngn\u00e1th\u00f3g.<\/p>\n<p>Mar chuid d\u2019oibreacha athch\u00f3irithe feadh an phortaigh r\u00e9itithe thiar de LCS Phortach Choillidh Chonnaidh, tugtar le fios go bhfuil f\u00e1sra ceannr\u00f3da\u00edoch \u2018portach ardaithe gn\u00edomhach\u2019 le f\u00e1il ann 8 mbliana tar \u00e9is tabhairt f\u00fathu sin. D\u00e1 mbainf\u00ed riocht fabhraithe caomhantais amach le haghaidh \u2018Portach Ardaithe Gn\u00edomhach\u2019 ar an l\u00e1ithre\u00e1n meastar, mar thoradh air, go bhf\u00e9adfa\u00ed riocht fabhraithe caomhantais a bhaint amach don d\u00e1 ghn\u00e1th\u00f3g eile fosta. T\u00e1 an tuairim sin bunaithe ar an dl\u00fathchaidreamh \u00e9iceola\u00edochta a mhaireann idir log\u00e1in i bPortach Ardaithe Gn\u00edomhach, Portach Ardaithe D\u00edghr\u00e1daithe agus Rhynchosporion.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maidir le Portach Cheathr\u00fa na gCapall AN BEATHA LE LINN PORTACH BEO An saol sula raibh An Portach Beo ann De r\u00e9ir na dtortha\u00ed \u00f3n suirbh\u00e9 (An tionscadal um fhaireach\u00e1n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2944","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2944"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3500,"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2944\/revisions\/3500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.raisedbogs.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}